ΜΙΚΡΕΣ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Οι περιηγητές της Πάτρας την περίοδο του Μεσαίωνα

Οι περιηγητές της Πάτρας την περίοδο του Μεσαίωνα



Εξαιρετική εικόνα για την Πάτρα του Μεσαίωνα (12ος-15ος αιώνας) έχουμε μέσα από την συλλογή των εντυπώσεων διαφόρων περιηγητών, που τις επιμελήθηκε σε μια εξαιρετική έρευνα, η Ελένη Σαράντη.
Η διακεκριμένη επιστήμων της ιστορίας, είναι καθηγήτρια Βυζαντινής Ιστορίας και Βυζαντινού Πολιτισμού στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, ενώ έχει διατελέσει, μεταξύ άλλων και αναπληρώτρια καθηγήτρια Βυζαντινής Φιλολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών (1999‐2009).
Η έρευνά της (1975) φέρει τον τίτλο «Η Πάτρα όπως την είδαν οι περιηγητές από το 1204 έως το 1.500», και έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον.
Επιλέξαμε μερικές από τις πιο χαρακτηριστικές αφηγήσεις τους:
«Τα περιηγητικά κείμενα πολλαπλασιάζονται μετά την πρώτη άλωση τής Κωνσταντινούπολης το 1204, γιατί η κίνηση των Σταυροφοριών δημιούργησε μια νέα κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο. Το ρεύμα των Σταυροφόρων ακολούθησε προς την Ανατολή και ένα πλήθος μοναχών από τη Δύση πού κατευθύνεται στους Αγίους Τόπους, για να προσκυνήσει, καθώς τώρα τα Ιεροσόλυμα ανήκουν στους Χριστιανούς.
Οι περισσότεροι από τους περιηγητές μετακινούνται με βενετσιάνικα πλοία ξεκινώντας από τη Βενετία και ακολουθώντας συνήθως ένα σταθερό δρομολόγιο πού καταλήγει πολύ εύκολα στους Αγίους Τόπους. Μετά τις παράλιες πόλεις της Αδριατικής (Ραγούσα, Ζάρα) και τα Ιόνια νησιά περνάνε δυτικά της Πελοποννήσου, σταθμεύουν συνήθως στο νότιο άκρο της, τη Μεθώνη, και συνεχίζουν την πορεία τους προς την Ανατολή από τα νησιά του Αιγαίου Πελάγους.

Ο ΙΤΑΛΟΣ ΜΑΡΤΟΝΟ ΤΟ 1395
Το σημαντικότερο περιηγητικό κείμενο για την Πάτρα είναι του Nicolao de Marthono, Ιταλού νοταρίου. Ξεκίνησε από την Carinola, κοντά στην Κάπουα της Καμπανίας, για τους Αγίους Τόπους. Περνώντας από τη Μάλτα, τη Σικελία και τα Κύθηρα έφτασε στην Αλεξάνδρεια στις 25 Ιουλίου 1394. Αφού περιηγήθηκε τους Αγίους Τόπους, επέστρεψε από τη Ρόδο και την Κώ, για να καταλήξει, υστέρα από πειρατική επίθεση, από την οποία μόλις σώθηκε, στην Αθήνα τον Φεβρουάριο του 1395. Στη συνέχεια πήγε στην Κόρινθο, έπλευσε στη Βοστίτσα, πέρασε απέναντι στη Ναύπακτο, άπ' όπου γύρισε πάλι πίσω στην Πελοπόννησο, στην Πάτρα.
Η πρώτη πληροφορία του Nicolao de Marthono για την Πάτρα είναι ίσως μοναδική, γιατί μας δίνει την απόσταση της πόλης από τη θάλασσα: περίπου δύο «balistratas». Ενώ για τους αρχαίους και κυρίως τους Ρωμαϊκούς χρόνους από τ; αρχαιολογικά ευρήματα έχουμε μια κάποια εικόνα τής τοπογραφίας της πόλης, από τους Βυζαντινούς χρόνους δυστυχώς δεν έχουμε παρά ελάχιστα αρχαιολογικά ευρήματα, από τα όποια θα μπορούσαμε να αντλήσουμε στοιχεία για την τοπογραφία της, με εξαίρεση το κάστρο, πού σώζεται ως σήμερα, και μερικά λείψανα εκκλησιών, πού ανήκουν, όμως, στους βυζαντινούς χρόνους Ή πόλη βρισκόταν έξω από την ακρόπολη και όπως φαίνεται καθαρά από το κείμενο του Σφραντζή, περικλειόταν από τείχος. Απείχε δε από τη θάλασσα, σύμφωνα με την πληροφορία του Nicolao de Marthono, δύο «balistratas», δηλαδή περίπου 800 μέτρα. Αυτή η μαρτυρία συμφωνεί απόλυτα με τα αρχαιολογικά ευρήματα των αρχαίων και πρώτων βυζαντινών χρόνων, ποτ ξαπλώνονται στη σημερινή πόλη, στην περιοχή ακριβώς κάτω από το κάστρο και σε απόσταση από τη θάλασσα τόση, όση υπολογίζει ό περιηγητής μας (ως τη σημερινή πλατεία Ολγας) και σε έκταση όση είναι το μήκος του λιμανιού τής πόλης. Πράγματι σε απόσταση 800-1.000 μέτρα από το λιμάνι δεν υπάρχουν ίχνη αρχαίων ή βυζαντινών κτισμάτων. Δεξιά και αριστερά τής περιοχής αυτής αρχαιολογικά ευρήματα δείχνουν ότι ή πόλη στα σημεία αυτά ξαπλωνόταν ως τη θάλασσα. Στα βυζαντινά όμως χρόνια φαίνεται ότι απομακρύνθηκε από τη θάλασσα και τραβήχτηκε προς το εσωτερικό, φαινόμενο πού συναντάμε σε πολλές μεσαιωνικές πόλεις, γιατί ό φόβος των πειρατών ανάγκαζε τους κατοίκους να φεύγουν μακριά από τη θάλασσα.

Ο ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΑΓΚΩΝΙΤΗΣ ΤΟ 1436
Ο σημαντικότερος περιηγητής του 15ου αιώνα είναι αναμφισβήτητα ο Κυριάκος ο Αγκωνίτης. Οι περιηγητικές του εντυπώσεις δεν βρίσκονται συγκεντρωμένες σ' ένα ολοκληρωμένο έργο, άλλά σε σκόρπιες σημειώσεις (Commentaria) και γράμματα. Την πληρέστερη περιγραφή του ταξιδιού του Κυριάκου του Αγκωνίτη έδωσε ό Bodnar με βάση τα Commentaria, το ημερολόγιο και τά γράμματά του.
Ο Κυριάκος γεννήθηκε στην Αγκώνα το 1391. Η οικογένειά του -οικογένεια πλουσίων εμπόρων- του έδωσε τις δυνατότητες, για να ταξιδέψει από πολύ μικρή ηλικία. Εννέα χρόνων (!) είχε ήδη ταξιδέψει σ' όλη την 'Ιταλία και το 1412 και 1414 στη Μικρά Ασία, την Αίγυπτο, την Κύπρο και τη Δαλματία.
Στις αρχές Νοεμβρίου 1435 ξεκίνησε από την Αγκώνα για την Πελοπόννησο, αλλά αντίθετοι άνεμοι τον έριξαν στη Melita. Αλλάζοντας έτσι πορεία συνέχισε το ταξίδι του προς βορρά και στις 9 Νοεμβρίου 1435 ήταν στη Ζάρα, όπου έμεινε ως τις 26 Νοεμβρίου. Μετά στράφηκε νότια και έπλευσε ώς την Κέρκυρα, όπου ήθελε να σταματήσει, άλλά η επιδημία, που είχε πέσει στο νησί τον ανάγκασε να προχωρήσει νοτιότερα ως την Άρτα, όπου συναντήθηκε με τον Κάρολο Β' Τόκκο. Στις 8 Φεβρουάριου 1436 έφτασε στην Καλυδώνα και στις 27 ήταν ήδη στην Πάτρα. Ο Κυριάκος στα συνεχή ταξίδια του επισκέφτηκε την Πάτρα τρεις φορές: στις 27 Φεβρουαρίου και στις 30 Απριλίου 1436 και το 1437. Στο πρώτο του ταξίδι επισκέφτηκε τον ναό του Αγίου Ανδρέα και έκανε μια μοναδική περιγραφή του υπογείου καμαρωτού διαδρόμου, όπου ήταν ή πηγή με το άγιασμα, και αντέγραψε επιγραφές.
Ο περιηγητής μας περιγράφει λεπτομερέστατα τον υπόγειο καμαρωτό διάδρομο που είδε «ad aedem S. Andreae» και πού ονομάζει άντρο. Η είσοδος γινόταν από σκάλα με 16 σκαλοπάτια και στους τετράγωνους τοίχους του είχε 14 παράθυρα με ανά δύο ή ανά τέσσερις νεκρικές κάλπες. Ο Αγκωνίτης χαρακτηρίζει το έργο mirabile και incredibile, γιατί ό θόλος, τα σκαλιά και το δάπεδο ήταν φτιαγμένα από ενιαία αυτοφυή πέτρα.

Ο ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΚΛΗΡΙΚΟΣ ΤΟ 1350
Ό Ludolf von Siidheim, κληρικός στην αρχιεπισκοπή του Paderborn, πέρασε από την Ελλάδα το 1350. Ταξίδεψε στην Ανατολή από το 1336 ως το 1341. Ή αναφορά στην καταδίωξη των Εβραίων στη Γερμανία το 1348 και 1349 σαν πρόσφατο γεγονός οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το περιηγητικό κείμενο το έγραψε λίγο μετά το 1350. Το έργο του φαίνεται ότι είχε γνωρίσει μεγάλη δημοτικότητα, γιατί σώθηκε σε πολλά χειρόγραφα, μεταφράστηκε στη Γερμανία και τυπώθηκε στα γερμανικά και στα λατινικά.
Στην αρχή του περιηγητικού του κειμένου ό Γερμανός περιηγητής δίνει πολύτιμες πληροφορίες για τους δρόμους πού οδηγούν στους 'Αγίους Τόπους, τις συνθήκες και τους κινδύνους του ταξιδιού. Στο ταξίδι του σταμάτησε στα σημαντικότερα λιμάνια και ακολουθώντας την ασφαλέστερη πορεία διέσχισε την Αδριατική, πέρασε νότια τής Πελοποννήσου, τα νησιά τού Αιγαίου και προχωρώντας προς την Ανατολή έφτασε από τις παραλιακές πόλεις τής Συρίας και Παλαιστίνης ως τους Αγίους Τόπους.

Ο ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΓΑΛΛΟΣ ΤΟ 1480
Κατά το 1480 πέρασε από την Ελλάδα ταξιδεύοντας για τους 'Αγίους Τόπους ένας ανώνυμος Γάλλος περιηγητής. Τα ελάχιστα στοιχεία, που γνωρίζουμε για τη ζωή του, προέρχονται από το περιηγητικό του κείμενο, πού έχει τίτλο «Le Voyage de la Saincte Cyte de Hierusalem». Ηταν κάτοικος του Παρισιού, άπ' όπου ξεκίνησε το ταξίδι του για την Ανατολή. Φαίνεται ότι ήταν κληρικός, γιατί πολύ συχνά στο έργο του απαντούν χωρία από την Αγία Γραφή και τους εκκλησιαστικούς συγγραφείς. Ενδιαφέρουσες είναι οι περιγραφές της Βενετίας, της Ραγούσας, της Μεθώνης, της Κρήτης, της Κύπρου και της Ρόδου. Η πορεία τού ταξιδιού του είναι η γνωστή πια πορεία των περισσότερων περιηγητών: ξεκίνησε από το Παρίσι, επιβιβάστηκε σε πλοίο στη Βενετία, πέρασε τη Ραγούσα, τα Ιόνια νησιά, τη Μεθώνη και συνέχισε προς την Ανατολή από την Κρήτη και την Κύπρο. Στο γυρισμό σταμάτησε στη Ρόδο, άπ' όπου πήγε με πλοίο κατ' ευθείαν στη Βενετία χωρίς άλλους ενδιάμεσους σταθμούς. Από κει ξαναγύρισε στην πατρίδα του, το Παρίσι, σταματώντας στη Ρώμη.

Ο ΕΛΒΕΤΟΣ ΜΟΝΑΧΟΣ ΤΟ 1483
To 1480 και το 1483 ταξίδεψε στα Ιεροσόλυμα ο Ελβετός μοναχός Felix Fabris. Γεννήθηκε το 1441 στη Ζυρίχη. Μεγάλωσε στο Δομινικανό μοναστήρι της Βασιλείας, όπου πήρε και την πρώτη του μόρφωση. Πριν ξεκινήσει για την πρώτη του περιήγηση στους Αγίους Τόπους, είχε ταξιδέψει στο Pforzheim το 1457, ίσως για σπουδές, στο Aix το 1467 και στη Ρώμη το 1476. Αυτή την εποχή ήταν ήδη ιεροκήρυκας στην Ulm. Το 1486 και το 1487 βρισκόταν στη Βενετία για την Comitia Generalia του τάγματος των Δομινικανών. Πέθανε το 1502 στην Ulm, στην οποία άλλωστε αφιέρωσε μια πραγματεία με πληροφορίες για τις οικογένειες των ευγενών και εμπόρων και τα μοναστήρια της. Εγραψε επίσης την «Historia Suevorum», το «De Monasterio Offenshusano», και ένα άλλο έργο, ξεχωριστό από την περιγραφή του πρώτου ταξιδιού του, όπου περιγράφει την παραμονή του στη Βενετία το 1480 και το ταξίδι του ως την Κέρκυρα. Το σημαντικότερο του έργο είναι βέβαια το «Evagatorium», δηλαδή ή διήγηση των περιηγήσεών του στους Αγίους Τόπους.

Ο ΠΑΤΡΑΪΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ ΤΟ 1410
Μνεία μόνο του «κόλπου της Πάτρας» δίνει στο περιηγητικό του κείμενο και ο Pero Tafur. Γεννήθηκε το 1410 στην Ανδαλουσία. Ελάχιστα γνωρίζουμε για τη ζωή του πριν από το 1435, οπότε έφυγε από την πατρίδα του για την περιήγησή του. Αρχισε το ταξίδι από την 'Ιταλία, όπου επισκέφτηκε πολλές πόλεις, μετά έπλευσε στην Ανατολή, περιηγήθηκε την Παλαιστίνη, την Αίγυπτο, το Ορος Σινά, γύρισε στον Ελληνικό χώρο περνώντας από τη Ρόδο, τη Χίο, την Κωνσταντινούπολη, την Αδριανούπολη, την Τραπεζούντα και έφτασε ως τον Κάφα, Γενουατική αποικία στην Κριμαία. Στην επιστροφή πέρασε από την Κωνσταντινούπολη, τη Βενετία, τη Φεράρα (όπου γινόταν ή Σύνοδος για την ένωση των Εκκλησιών), το Μιλάνο, διάφορες πόλεις της Γερμανίας, το Βέλγιο, την Πράγα, τη Βιέννη, τη Βούδα, τη Φεράρα, τη Βενετία, τη Φλωρεντία και για άλλη μια φορά από τη Βενετία, άπ' όπου γύρισε πίσω με πλοίο στην πατρίδα του τον Μάρτιο ή τον 'Απρίλιο του 1439. Εγκαταστάθηκε στην Cordoba, όπου αναμίχτηκε στα πολιτικά πράγματα τής χώρας του. Πέθανε γύρω στο 1484.

Ο ΦΡΑΓΚΙΣΚΑΝΟΣ ΜΟΝΑΧΟΣ ΤΟΝ 14ο ΑΙΩΝΑ
Τελειώνουμε μ' έναν ανώνυμο Ισπανό Φραγκισκανό μοναχό, που περιηγήθηκε την Ελλάδα στις αρχές του 14 αί. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, που μας δίνει ο ίδιος, γεννήθηκε το 1304 στην Καστίλλη καί ξεκίνησε γιά τό ταξίδι του από τη Σεβίλλη. Αφού περιηγήθηκε την κεντρική και βόρεια Ευρώπη (Πορτογαλία, Γαλλία, Γερμανία, Πολωνία, Σουηδία, Νορβηγία, 'Αγγλία, Ιρλανδία, Βόρεια νησιά), κατέβηκε στις χώρες της Μεσογείου και της Ανατολής (Ιταλία, Δαλματία, Ουγγαρία, Τεργέστη, Δυρράχιο, Πελοπόννησο, Μικρά Ασία, Αίγυπτο, Βόρειο Αφρική, νησιά του Ατλαντικού, κεντρική Αφρική, Ερυθρά Θάλασσα, Μεσοποταμία, Αραβία, Περσία, Ινδία, Κίνα, Μογγολία, Θιβέτ, Κασπία Θάλασσα, Περσία, Παλαιστίνη, Κύπρο, Ελλάδα, Θεσσαλονίκη, Καλλίπολη, Κωνσταντινούπολη), στη συνέχεια στράφηκε πάλι στο βορά (βόρεια Μικρά Ασία, Ρωσία, Σουηδία, Φλάνδρα), για να καταλήξει στη Σεβίλλη, άπ' όπου είχε ξεκινήσει.
Το περιηγητικό του κείμενο έχει μορφή ημερολογίου. Οι περιγραφές των διαφόρων χωρών, άπ' όπου πέρασε ό συγγραφέας, είναι συντομότατες. Ονόματα χωρών και τόπων είναι παρεφθαρμένα σε τέτοιο σημείο, ώστε η αποκατάσταση τους είναι πολλές φορές αδύνατη. Ετσι δημιουργήθηκαν αμφιβολίες για το αν ο ανώνυμος Ισπανός μοναχός περιηγήθηκε όλες τις χώρες, που περιγράφει, ή αν η διήγησή του είναι συμπίλημα άλλων περιηγητικών κειμένων. Οταν κατέβηκε την Αδριατική, παρέκαμψε την Πελοπόννησο και κατέληξε στα νησιά τού Αιγαίου Πελάγους. Από την Πελοπόννησο αναφέρει τις επτά μεγαλύτερες πόλεις της, ανάμεσά τους και την Πάτρα».

(Δημοσιεύθηκε στο ένθετο ΕΠΙΛΟΓΕΣ της "Π")



Αποστολή με E-mail Εκτύπωση







Πρόσφατα
[χθες 22:39]  Ο Νεκτάριος Φαρμάκης παρουσίασε το...
[χθες 22:25]  Πάτρα: Ξεσηκωμός στα Πειραματικά...
[χθες 22:08]  Αχαΐα: Παραμένει ψηλά η...
[χθες 20:32]  Χ. Μπονάνος: Υγεία στην Πολιτική...
[χθες 19:35]  Ν. Παπαδημάτος: «Θα στηρίξουμε τα...
[χθες 18:41]  Με τον Χρήστο Γούτο, υποψήφιος στο...
[χθες 17:41]  Αίγιο: Υποψήφια με την Βασιλική...
[χθες 17:00]  Ο Χρ. Γούτος στην Επέτειο της...








Πελοπόννησος
 
 





Τελευταία [04:32:48]