Δευτέρα 20 Νοεμβρίου 06:00      1°-14° Πάτρα
ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Ο Κων/νος Μάγνης γράφει...


Απ' τα αλώνια στα μνημόνια



Υπήρξαν γενικά δύο σχολές θεώρησης του καραγκιόζη. Τις θυμηθήκαμε με αφορμή σχετικό θέμα της Α. Παν. στην "Πελοπόννησο της Δευτέρας", όπου τρεις καλλιτέχνες του θεάτρου σκιών μιλούν στη συνάδελφο για την τέχνη τους. Και λένε ενδιαφέροντα πράγματα.
Η μία σχολή εκθείαζε τον καραγκιόζη, κι όταν λέμε "καραγκιόζη", εννοούμε τις παραστάσεις θεάτρου σκιών που έχουν ως ήρωα τον Καραγκιόζη, άρα "καραγκιόζης" με "κ" μικρό είναι η μορφή θεάτρου που έχει τον Καραγκιόζη, με "Κ" μεγάλο, ως ήρωα.
Τον εκθείαζε και τον εκθειάζει ως αυθεντική μορφή λαϊκού θεάτρου, που πηγάζει από την ιστορική συνείδηση της κοινωνίας με καθαρές ρίζες στην παράδοση και τις περιπετειώδεις διαδρομές του ελληνισμού, όπως αυτές οι διαδρομές "πέρασαν" στο συλλογικό DNA των λαϊκών τάξεων.
Ο καραγκιόζης είναι ένας σπουδαίος τρόπος για να διαπιστώσει κανείς τις ανακλάσεις και τις επιδράσεις της εξελικτικής πορείας της ιστορίας στην καμπούρα του λαουτζίκου, όπως ο τελευταίος προσλαμβάνει είτε την ηρωική πτυχή των γεγονότων είτε τις συνέπειες από το φιάσκο, τη νίλα, την τραγωδία κάθε περιόδου.
Υπό το φίλτρο αυτό, ο καραγκιόζης είναι μια σπουδαία μορφή θεάτρου, όπου δημιουργός του είναι μάλλον ο λαός, παρά ο "καραγκιοζοπαίκτης". Και τούτο γιατί ο καλλιτέχνης πρέπει να κινηθεί πάνω στα γλωσσικά και τα σκηνικά ήθη που ο λαός αναγνωρίζει. Εδώ, το θέατρο δεν διδάσκει εξ αποκαλύψεως τίποτε. Το θέατρο είμαστε εμείς οι ίδιοι.
Η δεύτερη θεώρηση ήταν αρνητική και αφοριστική. Σύμφωνα με αυτήν, ο καραγκιόζης καθαγιάζει και κολακεύει τις προβληματικές έξεις του έλληνα, ως ρωμιού, ως προσκυνημένου, δηλαδή, υποτελούς στην εξουσιαστική δομή του οθωμανικού κράτους.
Ο καραγκιόζης είναι η επιτομή της ανορθόδοξης λειτουργίας. Ερασιτέχνης, οκνηρός, κουτοπόνηρος, παρασιτικός και αναξιοπρεπής, στριφογυρίζει σαν ποντικός στα γεγονότα κάποιας σημασίας, εικάζοντας ότι θα επωφεληθεί με λαθροχειρίες και μικροαπάτες ή κοντόφθαλμες πρακτικές. Διπρόσωπος και κακός, υποκύπτει χωρίς τύψεις στην εξουσία, αποδέχεται ότι το μπερντάχι είναι αυτονόητη πτυχή της λειτουργίας του συστήματος, με την οποία ο θεατής μάλιστα επιχαίρει και διασκεδάζει, παρών στο ξυλοκόπημα ενός φουκαρά, ενώ την ίδια στιγμή ο καραγκιόζης προσπαθεί να αντιγράψει μεθόδους επιβολής στην δική του μικροκλίμακα, με σταθερό θύμα τον Χατζηαβάτη ή τα Κολλητήρια, τα οποία, με τη σειρά τους, εκπαιδεύονται από το πνεύμα αυτό, προκειμένου να αποκτήσουν τις δεξιότητες με τις οποίες θα επιβιώσουν. Στις δεξιότητες αυτές απουσιάζει η κατάρτιση, ο μόχθος, το φιλοπρόοδο πνεύμα.
Επί της ουσίας, έχουν δίκιο και οι δύο προσεγγίσεις. Αμφότερες όμως πρέπει να τηρούν τον όρο της διατήρησης αποστάσεων από το φαινόμενο. Να μελετάς, να σχολιάζεις, αλλά να μην απλώνεις χέρι, ούτε εξιδανικεύοντας ούτε σιχτιρίζοντας. Ο λαός είναι αυτός που είναι. Ούτε Σοφός, ούτε Απόβλητος. Οι συνθήκες και οι περιπέτειες του εθνικού σώματος διαμόρφωσαν τα ήθη και του κώδικές του. Μην ξεχνάμε ότι από το 146 προ Χριστού, οπότε και κατά σύμβαση δεχόμαστε ότι καταλύθηκε αυτό το ελληνικό πολιτειακό σύστημα των πολλαπλών κέντρων, τα ελληνικά φύλα γνώρισαν μόνο αυταρχικούς αυτοκράτορες και σουλτάνους, χωρίς προγενέστερα να αυτο-συνειδητοποιηθούν επαρκώς ως έθνος. Αυτό είχε σαν αποτελέσμα να αναπτύξουν μια πολύπλοκη λογική κατανόησης τους κόσμου και ανάλογη τεχνική οργάνωσης και συμπεριφοράς.
Ο Χ. Πατρινός λέει στην έρευνα ότι ο Καραγκιόζης κουβαλάει πολλά μνημόνια στην πλάτη του. Εννοεί αποφάσεις της εξουσίας που έκαναν τις λαϊκές τάξεις να στενάζουν. Ο ίδιος δεν αναζητά το ποσοστό της κοινωνικής συνευθύνης στη σημερινή κατάσταση, αλλά αυτό θα μας πάει στη γνωστή συζήτηση, που άλλωστε παίρνει, για πολλούς, ως δεδομένο ότι οι λαοί αποφασίζουν για τις τύχες τους, πράγμα που παραβλέπει ότι όταν ο λαός και η πολιτική αλληλοπαγιδευτούν σε έναν φαύλο κύκλο, κανείς δεν αποφασίζει για τίποτε, αλλά είναι οι καταστάσεις που θα αποφασίσουν. Και ο λαός που θα πληρώσει. Δεν υπάρχει άλλος γι' αυτό. Αν θελήσεις να το σατιρίσεις, είναι εύκολο. Δύσκολο είναι να μπορέσεις να το αλλάξεις. Αλλά αυτό είναι δουλειά όχι των καραγκιοζοπαιχτών αλλά των πολιτικών. Ας ευχηθούμε να επιλέξουν τη σωστή και όχι τη σκιώδη λειτουργία.
Κατά τα λοιπά, το μοντέλο του κωμικού ήρωα ως κατεργάρη "κλόουν", το έχουμε δει και στον Μολιέρο, και στον Τσάπλιν, και στους Λόρελ και Χάρντι, αλλά κανείς εκεί δεν σκέφτηκε ότι ο κωμικός κολακεύει την αναξιοπρέπεια. Στην Ελλάδα υπάρχει το κουσούρι των ελίτ να θυμώνουν με την κοινωνία, επειδή δεν συμμερίζεται τα γούστα τους. Είναι κι αυτή μια ηθικολογία.



Αποστολή με E-mail Εκτύπωση


 


 

 

 


Πελοπόννησος
 
 

 



Τελευταία [06:00:23]