ΜΙΚΡΕΣ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Θεατρογραφία: Μισανθρωπίας «έπαινος»

Θεατρογραφία: Μισανθρωπίας «έπαινος»



Της ΧΡΙΣΤΙΝΑΣ ΚΟΚΚΟΤΑ
Το θέμα της μισανθρωπίας στο θέατρο είναι διαχρονικό, θαρρείς και μια αδιόρατη αλυσίδα συνδέει τις πρώτες νύξεις για τον Τίμωνα τον Αθηναίο, που επιχειρεί ο Αριστοφάνης στη «Λυσιστράτη» του με το πλήθος των μισανθρώπων, που γεννήθηκαν από τη γραφίδα αρχαίων αλλά και μεταγενεστέρων δημιουργών από τον Μένανδρο έως τον Σαίξπηρ και τον Λουκιανό και από τον Μολιέρο, τον Γκριμπογέντωφ και τον Γκόγκολ έως τον σύγχρονο Τόμας Μπέρνχαρντ, που εμμένει να βάλλει κατά της μαζικής κοινωνίας και των σαθρών μηχανισμών της.
Στον αρχαίο κόσμο το θέμα για πρώτη φορά τίθεται ολοκληρωμένα από τον Μένανδρο, τον κύριο εκφραστή της Νέας Αττικής Κωμωδίας, στον «Δύσκολο» (317 π.Χ.) και με χρονική απόσταση μισής χιλιετίας από τον Λουκιανό, τον διαιωνιστή του «αττικού άλατος», στο διαλογικό του παίγνιο «Τίμων ή Μισάνθρωπος» (2ος αι. μ.Χ.). Εκείνος όμως που θα κλέψει την παράσταση στα χορεία των ηρώων της συγκεκριμένης τυπολογίας είναι ο περιώνυμος «Μισάνθρωπος» (1666) του Μολιέρου, που κατά την επικρατέστερη άποψη αποτελεί το alter ego του κορυφαίου γάλλου κωμωδιογράφου. Αλλά και ο Σαίξπηρ, με διαμεσολαβημένη γνώση από τον Πλούταρχο και τον Λουκιανό, γράφει το δικό του «Τίμωνα τον Αθηναίο», πλαταίνοντας το φάσμα των μισανθρώπων του παγκόσμιου Θεάτρου.
Σ' αυτούς έρχεται να προστεθεί και ο Τσάτσκι, ο κεντρικός ήρωας του Αλεξάντρ Γκριμπογέντωφ στη διόλου αθώα πολιτικοκοινωνική του σάτιρα, «Συμφορά από το πολύ μυαλό» (1824), που παίχθηκε ακρωτηριασμένη από την τσαρική λογοκρισία μετά τον θάνατό του (1831). Ο Τσάτσκι, ενσαρκώνοντας την ευαισθησία των νέων ανθρώπων και τις φιλελεύθερες ιδέες τους, έρχεται σε πλήρη ρήξη με τον άψυχο κόσμο και τις απαρχαιωμένες αντιλήψεις της μοσχοβίτικης αριστοκρατίας της εποχής του και μας θυμίζει τον Μισάνθρωπο - Αλσεστ του Μολιέρου θεατρικό πρόγονό του, που βάλλει αναλόγως κατά της σάπιας κοσμικότητας και της κοινωνικής υποκρισίας του καιρού του.
Το φινάλε αυτών των δύο πικρών κωμωδιών, αν και τις χωρίζει ενάμισης αιώνας μοιάζει να είναι το ίδιο, καθώς υπογραμμίζει τον αναχωρητισμό των ηρώων τους και την επιστροφή στον εαυτό τους. Ο Αλσέστ του Μολιέρου φεύγει αηδιασμένος για να μη γυρίσει ποτέ, ώστε ο Jan Kott να αναρωτιέται αν εγκαταλείπει την κοινωνία για να περιπλανηθεί σε μια «no man's land» ή για να σκοτωθεί. Ο Τσάτσκι του Γκριμπογιέντωφ υπογραμμίζει μελαγχολικά: «Απ' όλους προδομένος πια και από αδικίες χορτάτος / θα βγει απ' αυτό το βάραθρο, απ' του κακού το κράτος / για να 'βρω κάποιο απόμερο κομμάτι αυτής της κτίσης / όπου να σου επιτρέπεται σαν έντιμος να ζήσεις». Ανόητη εμμονή ή υγιής ανυποχωρησία;
Στο σύγχρονο θέατρο, ακραίες αντικοινωνικές απόψεις εκφράζει ο αυστριακός Τόμας Μπέρνχαρντ, δραματουργός του γερμανόφωνου θεατρικού αντικατεστημένου. Σημειώνει χαρακτηριστικά: «Για να μη γίνεις κι εσύ συνδετικός κρίκος μιας αποβλακωμένης κοινωνίας, να εγκαταλείψεις τις παρέες και να επιστρέψεις στον εαυτό σου, όπου θα βρεις γαλήνη και διαύγεια» και στον «Αναμορφωτή του κόσμου»: «Είναι βέβαιο πως όλα οδηγούν στη διαστροφή και στον παράλογο. Μπορούμε να αναμορφώσουμε τον κόσμο αφού τον καταστρέψουμε.
Αν και τα χαρακτηριστικά με τα οποία σκιαγραφούνται οι «δύσκολοι» και «μισάνθρωποι» του θεάτρου παρουσιάζουν ενδιαφέρον -είναι συνήθως δύστροποι και στυφοί, μοναχικοί και δηλητηριώδεις, άκαμπτοι και ανυποχώρητοι, αναχωρητές της ζωής και αποσυνάγωγοι- εν τούτοις το βαθύτερο ερώτημα που τίθεται είναι αν η μισανθρωπία τους είναι από ιδιοσυγκρασία ή από αιτιολογία. Αν τελικά το πάθος ή το ελάττωμά τους είναι σύμφυτο ή επίκτητο, προϊόν του απαυδίσματος, που γέννησε στη ψυχή τους η κακία και η υποκρισία των ανθρώπων και της κοινωνίας αλλά και η ματαιότητα της κοσμικής πραγματικότητας, που αντιμάχεται την προσδοκία τους και το ιδανικό τους για κοινωνική αρετή και αγνότητα.
Κνήμονας του Μενάνδρου, Τίμωνας του Λουκιανού και του Σαίξπηρ, Αλσέστ του Μολιέρου, Τσάτσκι του Γκριμπογέντωφ, υπό μια έννοια και ο χαμηλότονος Φος του Μπέρνχαρντ (στο κοινωνικό του δράμα «Ρίττερ, Ντένε Φος»): Μια χορεία «δύσκολων» θεατρικών ηρώων, που διαψευσμένοι στο όραμά τους και την ηθική τους, διαχωρίζουν τον εαυτό τους από την κοινωνική αγέλη και εκλαμβάνονται ως «μισάνθρωποι». Γι' αυτό και τα έργα στα οποία πρωταγωνιστούν μπορούν να διαβαστούν ως πικρές κωμωδίες ή τραγωδίες.
«Κάθε μισός αιώνας και ο Μισάνθρωπός του» αποφαίνεται ο Γάλλος εγκυκλοπαιδιστής Ντιντερό και δικαιώνεται πλήρως.


ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ




Αποστολή με E-mail Εκτύπωση







Πρόσφατα
[09:03]  Πάτρα: Αποκριάτικος χορός από τον...
[χθες 13:58]  Πολίτης-Τσουκαλά: Ενα καρναβαλικό...
[χθες 12:56]  Σήμερα ο καρναβαλικός χορός της...
[χθες 11:30]  Πάτρα: "Αρραβώνες" από τον Μουσικό...
[χθες 10:55]  Περιβαλλοντικές οργανώσεις: Λάθος...
[χθες 09:25]  "Οι μύτες τό ΄σκασαν" από το 8ο...
[χθες 08:17]  Πάτρα: «Ράνια και Λάουρα» στο...
[χθες 15:00]  Πάτρα: Νέο παιδικό τραγούδι για το...








Πελοπόννησος
 
 





Τελευταία [11:34:35]