ΜΙΚΡΕΣ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Ο βράχος που άντεξε την επίθεση του χρόνου

Ο βράχος που άντεξε την επίθεση του χρόνου



Του ΙΩΑΝΝΗ ΜΟΣΧΟΥ, Αρχαιολόγου
Μέρος A΄
Τo Τείχος των Δυμαίων είναι χωρίς αντίρρηση ένας από τους πλέον ιστορικούς αχαϊκούς χώρους, αλλά και από τους πλέον καλοδιατηρημένους και γνωστούς, και δεν είναι τυχαίο που στην ελληνική και διεθνή βιβλιογραφία απαντούν οι περισσότερες αναφορές από οποιαδήποτε άλλη προϊστορική εγκατάσταση στην Αχαΐα.
Η θέση επίσης είναι μοναδική καθώς βρίσκεται σε ένα τοπίο εξαιρετικού φυσικού κάλλους, που συνδυάζει τις μεγάλες πεδινές εκτάσεις, τους βραχώδεις λόφους του Αράξου και το υγρό στοιχείο, με το παρακείμενο παραθαλάσσιο δάσος - υγρότοπο της Στροφυλιάς και το πέλαγος του Ιονίου στον ορίζοντα.
Η περιοχή χρησιμοποιήθηκε αρχικά για κατοίκηση ως ένας φυσικά οχυρωμένος τόπος σε μία επίκαιρη στρατηγική θέση, χωρίς να υπάρχει τεχνητή οχύρωση για αιώνες. Στα μυκηναϊκά χρόνια και προς τα τέλη του 13ου αι. οχυρώθηκε με κυκλώπεια τείχη, αποτελώντας το πλέον εμβληματικό έργο της ανακτορικής διοίκησης στην περιοχή μας. Εκτοτε χρησιμοποιήθηκε ως οχυρό σε ολόκληρη την αρχαιότητα, στον μεσαίωνα αλλά και στα νεώτερα χρόνια ακόμα, μέχρι και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν υπέστη και τις τελευταίες καταστροφές.
Στη διάρκεια των πενήντα και πλέον αιώνων της χρήσης του γνώρισε μία πρωτοφανή αλλεπάλληλη οικοδομική δραστηριότητα με παρεμβάσεις, επιχώσεις, καθαιρέσεις, επισκευές και επιδιορθώσεις, που σκοπό είχαν την άνετη και ασφαλή διαβίωση των κατοίκων του και αργότερα την ενίσχυση της αμυντικής ισχύος.
Αλλοτε πάλι το εσωτερικό του καταστράφηκε και οι επιδρομείς του το κατέλαβαν, με τον ευρύτερο πλούσιο κάμπο να υποφέρει από τις λαφυραγωγήσεις και από τις πρόσκαιρες εγκαταστάσεις εχθρικών αλλά και συμμαχικών στρατευμάτων, αφού αμφότεροι οι στρατοί έπρεπε να εξασφαλίζουν επάρκεια τροφής.
ΤΟ ΜΗΛΟ ΤΗΣ ΕΡΙΔΑΣ
Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία, ότι το οχυρό ανήκε στα ιστορικά χρόνια στην αρχαία πόλη της Δύμης, τα ερείπια της οποίας εντοπίζονται στην Κάτω Αχαΐα, σε αρκετή ομολογουμένως απόσταση. Βρισκόταν, όμως, στο όριο της επικράτειας της αρχαίας πόλης, στον Λάρισ(σ)ο ποταμό (Ριολίτικο ποτάμι), ο οποίος αποτελούσε συνάμα και το όριο Αχαΐας και Ηλείας. Από την εποχή της Αχαϊκής Συμπολιτείας ο ρόλος του οχυρού πρέπει να αναβαθμίστηκε και να αποτέλεσε το προπύργιο της άμυνας ολόκληρης της δυτικής Αχαΐας. Το ίδιο το κάστρο υπήρξε το μήλο της έριδος ανάμεσα στους Ηλείους και τους Δυμαίους για αιώνες, διότι ο έλεγχός του συνεπαγόταν την επικαρπία της εύφορης και ευρύχωρης πεδιάδας που απλωνόταν στα νώτα του και στην οποία το ποτάμι αποτελούσε ένα αδύναμο και ευκολοδιάβατο φυσικό όριο.
Στην Ιλιάδα μάλιστα έχει καταγραφεί ότι η περιοχή ανήκε στους Επειούς, που κατοικούσαν βορείως της αρχαίας Ηλιδας, καταδεικνύοντας τη μακραίωνη έριδα στην οποία το Τείχος θα αποτελούσε το κύριο θέατρο των συγκρούσεων, των πολεμικών επιχειρήσεων και των διενέξεων.
Σε όλη αυτήν την περίοδο η άμυνά του στηριζόταν κυρίως σε μικρές φρουρές νεαρών που έστελνε η πόλη της Δύμης, ή σε ολιγάριθμους πολεμιστές που εγκαθιστούσαν οι κατακτητές. Καθώς βρισκόταν μακριά από τις αρχαίες πόλεις της περιοχής, η βοήθεια δεν έφτανε γρήγορα και οι αιφνιδιαστικές καταλήψεις και ανακαταλήψεις του κάστρου ήταν συχνές.
ΠΡΩΤΟΙ ΟΙ ΜΥΚΗΝΑΙΟΙ
Το όνομα «Τείχος των Δυμαίων» που χρησιμοποιείται ευρύτατα στις μέρες μας και πιθανότατα στην ύστερη ελληνιστική αρχαιότητα τουλάχιστον, δεν είναι το αρχικό, το προϊστορικό δηλαδή, αφού οι Δυμαίοι δεν ήσαν εκείνοι που κατασκεύασαν το Τείχος, αλλά αυτό υπήρχε εκεί από τα μυκηναϊκά χρόνια. Μερικοί σύγχρονοι μελετητές θεωρούν ότι υπαγόταν ή βρισκόταν εκεί μία προϊστορική εγκατάσταση με το όνομα Λάρισα, λέξη προελληνική που διασώθηκε από τους μυκηναίους, και συνδέουν τοπωνυμικά το οχυρό με αυτή. Η λέξη προσδιορίζει ακριβώς τον τόπο, αφού λάρισ(σ)α σημαίνει «βράχος», «λίθινη ακρόπολη» και κατ' επέκταση οχυρό, διασώθηκε δε στο όνομα του ποταμού που εκβάλλει εκεί κοντά.
Κατατοπιστικός για το όνομα με το οποίο μας είναι σήμερα γνωστό είναι ο Πολύβιος, που προσφέρει τη μόνη γραπτή αρχαία μαρτυρία για τον τόπο και διασώζει και το όνομά του, το κοινότατο «Τείχος» που υπαγόταν στη Δύμη. Σύμφωνα με αυτόν, το 220 π.Χ. ο Αιτωλός στρατηγός Ευρυπίδας επερχόμενος εξ Ηλείας το κατέλαβε χωρίς να προβληθεί αντίσταση. Ο σύμμαχος των Αχαιών Φίλιππος Ε΄ της Μακεδονίας έφτασε αμέσως από την Κόρινθο, στην οποία είχε συγκαλέσει σύσκεψη με τους συμμάχους του, με σκοπό να το ανακαταλάβει και να το αποδώσει στους Δυμαίους, στους οποίους ανήκε. Βλέποντας το δύσκολο της επιχείρησης στρατοπέδευσε με ολόκληρο το στρατό του έξω από το οχυρό. Η μικρή φρουρά των Ηλείων που βρισκόταν στο φρούριο βρέθηκε σε απόγνωση και παραδόθηκε αμέσως. Ο Πολύβιος δεν παραλείπει να σημειώσει και το αξιοθαύμαστο της οχύρωσης και να αναφέρει ότι ήταν μικρό σε μέγεθος, μόλις ενάμισι στάδιο σε περίμετρο (περίπου 300μ.). Σημειώνει δε, ότι ο Φίλιππος εισέβαλε στην Ηλεία και επέστρεψε αφού συγκέντρωσε αρκετά λάφυρα, κάτι που και οι Ηλείοι θα είχαν κάνει στην πεδιάδα της Δύμης μετά από την πρόσκαιρη κατάληψη του κάστρου.
Το «Τείχος» του Πολύβιου ταυτίζεται με ασφάλεια με το Κάστρο της Καλογριάς, το ύστερο μεσαιωνικό και νεώτερο τοπωνύμιο του χώρου, που προέρχεται από ερειπωμένο μοναστήρι του 16ου αι. στη γλώσσα του Αράξου. Καταλαμβάνει τη νοτιότερη κορυφή της λοφοσειράς των Μαύρων Βουνών, δίπλα ακριβώς από τη μεγάλη λιμνοθάλασσα και νοτίως του ακρωτηρίου του Αράξου (Κάβο Πάπας). Η προς την Ηλεία πλευρά είναι απόκρημνη και προστατευόταν στην αρχαιότητα από τη θάλασσα, που έφθανε έως εκεί. Σήμερα έχει αποσυρθεί και ο τόπος έχει μεταβληθεί σε έλος από τα νερά του Λάρισου ποταμού.

Η συνέχεια την επόμενη εβδομάδα





Αποστολή με E-mail Εκτύπωση







Πρόσφατα
[χθες 19:42]  Οταν πηγαίναμε εμείς σχολείο...
[χθες 19:29]  Οταν πηγαίναμε εμείς σχολείο...
[χθες 19:17]  Οταν πηγαίναμε εμείς σχολείο...
[χθες 19:02]  Οταν πηγαίναμε εμείς σχολείο...
[χθες 18:22]  Αναπτυξιακό εργαλείο...
[χθες 15:45]  Οταν πηγαίναμε εμείς σχολείο...
[χθες 15:43]  Οταν πηγαίναμε εμείς σχολείο...
[χθες 09:57]  H κόκκινη αφίσα του ΚΙΝΑΛ








Πελοπόννησος
 
 





Τελευταία [07:15:14]