ΜΙΚΡΕΣ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Αντώνης Φωστιέρης-Γιάννης Ψυχοπαίδης: Ξεχωριστές τέχνες, κοινό το υπέδαφος

Αντώνης Φωστιέρης-Γιάννης Ψυχοπαίδης: Ξεχωριστές τέχνες, κοινό το υπέδαφος



Η συνομιλία των τεχνών έχει πάντα ξεχωριστό ενδιαφέρον. Εν προκειμένω, τα χρώματα και τα σχέδια συνάντησαν τους στίχους και μέσα από τον διάλογό τους προέκυψε η εξαιρετικά φροντισμένη έκδοση «Ζωγραφική συνομιλία με την ποίηση» (εκδ. Καστανιώτη). Οι συν-δημιουργοί της, ο ποιητής Αντώνης Φωστιέρης και ο εικαστικός Γιάννης Ψυχοπαίδης, μιλούν στην «ΠτΚ».
Κύριε Ψυχοπαίδη, οι εικαστικές συναντήσεις σας με τον ποιητικό λόγο μετρούν χρόνια, ενώ παρουσιάστηκαν στην έκθεση «Ποιητικά» στο Σταύρος Νιάρχος. Πώς διαμορφώνονται οι «συνομιλίες» σας στην πορεία των ετών;
Η συνάντηση της ποίησης με το εικαστικό μου έργο είναι μια ιστορία πολλών χρόνων, πολλών θαυμαστών εκπλήξεων, πολλών αιφνίδιων ανακαλύψεων, πολλών γόνιμων πνευματικών συναναστροφών με σημαντικά πρόσωπα και σημαντικές μορφές του ποιητικού λόγου. Ηδη από τη δεκαετία του '60 η γενιά μου διαμόρφωσε την ευαισθησία και την ταυτότητά της, πατώντας στην παρακαταθήκη και τα χνάρια της λεγόμενης γενιάς του '30, μιας γενιάς που καταλυτικά σημάδεψε αυτή τη στάση ζωής μας ευρύτερα και όχι μόνο στον χώρο της καλλιτεχνικής έκφρασης.
Στο πλαίσιο μιας βαθιάς αναθεώρησης και στοχασμού πάνω στον καινούργιο μεταπολεμικό κόσμο που ήταν ήδη παρών, όλα γύρω μας άλλαξαν άρδην. Το παρόν ήταν ήδη παρελθόν και το παρελθόν μέλλον. Ζωγραφική, ποίηση, λογοτεχνία, μουσική, θέατρο, κινηματογράφος μέσα από ριζοσπαστικές συνευρέσεις αναζητούσαν την ουτοπία ενός κοινού κραδασμού υπερβαίνοντας τα κλειστά μορφολογικά τους όρια, σε μια δυνητική σύνθεση καλλιτεχνικής αλλά και κοινωνικής αναδημιουργίας. Ετσι, στη βαθιά μου ανάγκη να μοιραστεί η ζωγραφική τις απορίες της με τις άλλες τέχνες, βρήκα από νωρίς στην ποίηση με την αινιγματική της σιωπή, την υπερβατική της δύναμη, τον αφαιρετικό της λόγο και την πολύτιμη λιτότητά της, τον σύντροφο και συνομιλητή, που αναψηλάφησε μέσα μου και έφερε στην επιφάνεια -μαζί με τη ζωγραφική- έναν κοινό λόγο, ένα κοινό εκτόπισμα καλλιτεχνικής ώσμωσης μεταξύ των δύο τεχνών.

Καμβά για τις εικαστικές δημιουργίες του κ. Ψυχοπαίδη αποτέλεσαν ποιήματα από πέντε ποιητικές σας συλλογές, κ. Φωστιέρη. Πώς αντιλαμβάνεστε τη σχέση ποίησης και ζωγραφικής;
Είναι τόσο εξόφθαλμα τα κοινά στοιχεία που συνδέουν τις δύο τέχνες, ώστε δεν χρειάζεται να προσφύγουμε ούτε στον Σιμωνίδη, που πρώτος υποστήριξε πως «η ζωγραφική είναι άλαλη ποίηση και η ποίηση ομιλούσα ζωγραφική», ούτε στον Οράτιο, που διαπίστωσε πως «η ποίηση είναι σαν τη ζωγραφική». Aν πάντως θέλουμε να ανατρέξουμε στην πηγή από την οποία προκύπτουν τόσο τα ποιήματα όσο και τα εικαστικά έργα, θα έλεγα ότι αυτή δεν είναι άλλη από την Ποίηση -και δεν εννοώ εδώ τη γραπτή της εκδοχή, αλλά έναν αισθητικό τρόπο να βλέπεις τον κόσμο με ένταση και συγκίνηση, με έκπληξη και θαυμασμό. Καθεμιά από τις δύο τέχνες διαθέτει τα δικά της μέσα και τα δικά της υλικά, το υπόστρωμα όμως παραμένει ενιαίο. Οι στενότεροι συγγενείς της ποίησης είναι σίγουρα η φιλοσοφία ως προς την εννοιολογική της συνιστώσα, η μουσική ως προς τον ρυθμικό της βηματισμό, και βέβαια η ζωγραφική ως προς την εικονοπλασία, κάτι που συνοψίζει αποφθεγματικά στα «Φύλλα Χλόης» ο Ουόλτ Ουίτμαν: «Αυτά που ονομάζουμε ποιήματα δεν είναι παρά εικόνες».

Ποιος ο εσωτερικός σας οδηγός, κ. Ψυχοπαίδη, στην κατάδυση στο έργο του Αντώνη Φωστιέρη για να αναδυθείτε με αυτά τα 17 ποιήματά του;
«Η συνομιλία» μου με την ποίηση του Φωστιέρη -όπως και ο διάλογός μου με την ποίηση των σημαντικών δημιουργών που με διεκδίκησαν και τους διεκδίκησα εικαστικά- στηρίχτηκε στη βαθιά περισυλλογή και σ' ένα εσωτερικό ένστικτο, στην αναγνώριση ενός κοινού γενεαλογικού δέντρου με πολλά κλαδιά.
Ο ποιητικός λόγος διαβάζεται για να ξεχαστεί αμέσως μετά. Και σ' ένα άλλο επίπεδο να αναδυθεί το αίσθημα μιας δημιουργικής ανάμνησης, μιας ανακατάταξης αισθημάτων, μιας εσωτερικής ανασκόπησης, μιας αναψηλάφησης και τελικά μιας αναπόλησης. Μέσα από μια αναλαμπή, η ιδιωτική αλήθεια της εμπνευσμένης ποίησης γίνεται καθολική αλήθεια και μετασχηματίζεται από το χρώμα και το σχέδιο σε ιδιωτική αλήθεια της ίδιας της ζωγραφικής. Το κοινό υπέδαφος των ξεχωριστών τεχνών τροφοδοτεί κάθε φορά τις νέες εκφραστικές αναζητήσεις.

Υπάρχουν στοιχεία της έκφρασης του Α. Φωστιέρη, στα οποία εντοπίζετε συγγένεια/εγγύτητα με αυτά της δικής σας;
Το κοινό αίσθημα ενός κόσμου εύθραυστου και κερματισμένου, ματαιωμένου και μαζί ακέραιου, που μετρά τις πληγές του και που ενώ φαίνεται να 'χει χάσει τις ψευδαισθήσεις του, όμως, με υψηλό ποιητικό ήθος νοσταλγεί το μέλλον μέσα από μια ταραγμένη νηφαλιότητα, μέσα από μια τρυφερή σχέση ιδιοκτησίας με τη ζωή. Σ' αυτή την κοινή ουτοπία της πραγματικότητας «χρώματα και ποιήματα ζητούν εκεί το τελικό τους καταφύγιο» με τα λόγια του Α.Φ.

Το κελί και μπουκάλια απελπισμένης ελπίδας
Βλέποντας αποτυπωμένα από τον χρωστήρα του κ. Ψυχοπαίδη λέξεις και νοήματα των ποιημάτων σας τι διαπιστώσατε ως προς τις δύο «ματιές», κ. Φωστιέρη;
Ισως τα βλέμματά μας να διαφέρουν κάπως, ωστόσο αυτό το πιστώνω απολύτως θετικά στην επαφή που ανέπτυξαν τα έργα μεταξύ τους. Αλλωστε, σε μια ουσιαστική συνομιλία δεν επαναλαμβάνει ο ένας τα λόγια του άλλου, καθένας αρθρώνει τον προσωπικό του λόγο. Θεωρώ λοιπόν ευτύχημα το ότι η ζωγραφική αποδεσμεύτηκε από την αφηγηματική ροή των κειμένων, απέφυγε την πιστή εικονογράφηση και προχώρησε στην αναζήτηση του βαθύτερου ποιητικού πυρήνα, αξιοποιώντας τον ως βατήρα για να εκτοξευθεί πέρα από τις λέξεις. Τα εικαστικά έργα ανέπτυξαν τη δική τους δυναμική, χωρίς όμως να αποκόπτουν τον ομφάλιο λώρο τους από τα κείμενα, εγκιβωτίζοντας στις περισσότερες περιπτώσεις στίχους ή τίτλους από αυτά. Το ζωγραφικό ιδίωμα του Γιάννη Ψυχοπαίδη παραμένει και εδώ άμεσα αναγνωρίσιμο, πλούσιο και πολυπρισματικό. Ο ίδιος συνεχίζει τον πολύχρονο διάλογό του με την ποίηση, καθώς έχει προσεγγίσει στο παρελθόν, με μεγάλη επιτυχία, πλειάδα σημαντικών δημιουργών, από τον Ομηρο και τον Ηρώνδα ώς τον Καβάφη, τον Σεφέρη, τον Εμπειρίκο και τη Δημουλά.
Περίοδοι πίεσης ή ανατροπών, όπως η επί της πανδημίας -«κλεισμένος κλειδωμένος έγκλειστος» οι λέξεις του επίκαιρου ποιήματος «Το κελί»- που αναγράφονται και στον αντίστοιχο πίνακα, πώς σας επηρεάζουν ως δηιουργούς;
Α.Φ. Η ποίηση είναι τέχνη κατεξοχήν μονοπρόσωπη και μοναχική, αντίθετα προς πολλές άλλες τέχνες. Επιζητεί και προϋποθέτει την αυτοσυγκέντρωση, την απομόνωση, τον αυτοεγκλεισμό, σε ένα πραγματικό ή ιδεατό κελί, του μοναχού ή του κατάδικου. Ετσι, ομολογώ πως δεν μου στοίχισε πολύ αυτός ο ξαφνικός κατ' οίκον περιορισμός, μολονότι, ψυχολογικά, είναι πολύ διαφορετική η εκούσια από την υποχρεωτική αποκοπή από το περιβάλλον, πολύ περισσότερο μάλιστα όταν επικρέμαται η δαμόκλειος σπάθη της πανδημίας και η ανησυχία ταρακουνάει σύγκορμα όλον τον πλανήτη.
Γ.Ψ. Ο ποιητής και ο ζωγράφος -σαν έτοιμοι από καιρό- έχουν το «θλιβερό» προνόμιο να είναι εξοικειωμένοι με τις συνθήκες του εγκλεισμού. Ομως η αξιοπρέπεια της μόνωσής τους έχει τότε μόνο νόημα, όταν κλεισμένοι στους τέσσερις τοίχους, στους τέσσερις στίχους, στα τέσσερα χρώματα της παλέτας να μπορούν να συνεχίζουν να στέλνουν μπουκάλια απελπισμένης ελπίδας στο πέλαγος έξω, εκεί που «παφλάζουνε τα χρώματα της μέρας», όπως γράφει ο Α.Φ. μέσα από το δικό του ποιητικό κελί.


Ετοιμάζετε κάτι άλλο αυτή την εποχή;
Α.Φ. Μέσα στο 2020 αναμένω να εκδοθεί η καινούργια συλλογή μου «Θάνατος ο Δεύτερος» (εκδ. Καστανιώτη), και ετοιμάζονται τέσσερις μεταφράσεις συλλογών μου να προστεθούν στις 22 που κυκλοφορούν σε δέκα χώρες του εξωτερικού.
Γ.Ψ. Οι προγραμματισμένες εκθέσεις μου στην Ευρώπη αναβάλλονται, όμως στην Ελλάδα αναζητούμε τους δρόμους ώστε οι νέες εικόνες να βρούνε τους συνομιλητές και αποδέκτες τους. Αυτό που δεν αναβάλλεται, ούτε αναστέλλεται, αλλά δηλώνει πεισματικά την παρουσία του είναι ένα πολύτιμο αίσθημα χαμένης σωματικότητας, η πρωτογενής ανάγκη της εγγύτητας, το άγγιγμα του χεριού που 'ναι το άγγιγμα της ψυχής.


ΚΡΙΣΤΥ ΚΟΥΝΙΝΙΩΤΗ




Αποστολή με E-mail Εκτύπωση







Πρόσφατα
[χθες 14:12]  Μαργαρίτα Λυμπεράκη: «Τα ψάθινα...
[χθες 13:51]  Μάρα Χαρμαντά: Δεν θα πάψω να...
[χθες 09:47]  Σοφία Διονυσοπούλου: Πιο πολεμική...
[χθες 17:51]  Μαρία Διδάχου: «Πάντα έψαχνα το...
[χθες 09:55]  Γιάννης Δούκας: Ρευστή η ταυτότητά...
[χθες 20:04]  Χρήστος Χωμενίδης: Για έναν...
[χθες 10:01]  Δήμου: Η ποίηση θα χωρίσει όσους...
[χθες 14:52]  Ειρήνη Λάκωνα: Ανανέωσε την...








Πελοπόννησος
 
 





Τελευταία [00:30:52]