ΜΙΚΡΕΣ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Χάρης Βλαβιανός: «Η έννοια της καλλιέργειας έχει πάει περίπατο»

Χάρης Βλαβιανός: «Η έννοια της καλλιέργειας έχει πάει περίπατο»



Με πλούσιο ποιητικό και μεταφραστικό έργο στο ενεργητικό του, ο Χάρης Βλαβιανός θα βρεθεί το προσεχές Σάββατο στην Πάτρα, για την εκδήλωση-αφιέρωμα στο πρόσωπό του που θα πραγματοποιηθεί στη Στέγη Γραμμάτων «Κωστής Παλαμάς». Ο βραβευμένος ποιητής μιλάει στην «Π» για τα διευρυμένα όρια της ποίησης, τις προκλήσεις της μετάφρασης, τη διορθωμένη «Αγονη Γη», ενώ σχολιάζει κι ένα εκ των προβλημάτων της ελληνικής παιδείας.

Να ξεκινήσουμε από την πρόσφατη «Αυτοπροσωπογραφία του λευκού», που τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών με το βραβείο του Ιδρύματος Πέτρου Χάρη και με το βραβείο ποίησης του περιοδικού «Αναγνώστης». Τι επέβαλε την επταετή ποιητική σιγή σας, μέχρι την έκδοσή της, και την ενασχόλησή σας με τις αποχρώσεις του λευκού;
Στο διάστημα που μεσολάβησε ανάμεσα στα «Σονέτα της συμφοράς» (2011) και στην «Αυτοπροσωπογραφία του λευκού» (2018) έγραψα και δημοσίευσα δύο βιβλία: το «Αίμα νερό» (2013) και το «Κρυφό ημερολόγιο του Χίτλερ» (2016). Το πρώτο είναι ένα «μυθιστόρημα», θρυμματισμένο σε «45 πράξεις», στο οποίο μιλάω, με τρόπο άμεσο και πυκνό, για την επώδυνη σχέση με τους γονείς μου, ενώ στο δεύτερο, ανασυνθέτοντας την περίοδο του εγκλεισμού του Χίτλερ στη φυλακή (1923-1924), μετά το αποτυχημένο «Πραξικόπημα της Μπιραρίας», επιχειρώ να σκιαγραφήσω την προσωπικότητα του ανθρώπου που έμελλε να αφήσει την αιμοσταγή σφραγίδα του στον 20ό αιώνα. Και τα δύο βιβλία, αν και μοιάζει να έχουν μικρή σχέση με την ποίηση, εντούτοις αποτυπώνουν τις λογοτεχνικές/μορφικές αναζητήσεις μου (το «Αίμα νερό» είναι ένα υβριδικό κείμενο που κινείται ανάμεσα στο πεζό και στην ποίηση, ενώ το «Κρυφό ημερολόγιο» ψυχογραφεί τον Χίτλερ μέσα από τις δικές του -επινοημένες-«κρυφές, εξίσου πυκνές, εγγραφές»), αλλά και την παιδεία και τα γενικότερα ενδιαφέροντά μου -έχω σπουδάσει Φιλοσοφία στο Παν/μιο του Μπρίστολ και Ιστορία και Πολιτική Θεωρία στο Παν/μιο της Οξφόρδης. Ειδικά το «Κρυφό ημερολόγιο» γράφτηκε σε μια περίοδο που τα ακροδεξιά κινήματα, και στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες της Ευρώπης, είχαν αρχίσει να απειλούν, με τον λόγο και τις πράξεις τους, τα θεμέλια της δημοκρατίας.
Επομένως, δεν υπήρξε ακριβώς σιγή, αλλά μια προσπάθεια να αποτυπώσω με διαφορετικούς τρόπους προσωπικές, τραυματικές εμπειρίες, αλλά και πολιτικές πεποιθήσεις και αγωνίες. Η ποίηση ήταν πάντοτε παρούσα και επηρέασε τον τρόπο που μορφοποίησα τα δύο αυτά βιβλία.

Σε τι βαθμό, και σε ποιες φάσεις, η πεζογραφία -τέσσερις συλλογές δοκιμίων, ένα αυτοβιογραφικό, μυθιστόρημα κι ένα μυθοπλαστικό ντοκουμέντο για τον Χίτλερ- σας διεκδικεί από την ποίηση;
Πιστεύω, όπως ήδη ανέφερα, ότι τα όρια της ποίησης έχουν πλέον διευρυνθεί και μπορεί κανείς να συναντήσει σε ποιητικές συλλογές κείμενα που συνομιλούν με τον πεζό ή τον δοκιμιακό λόγο. Στην τελευταία ενότητα της «Αυτοπροσωπογραφίας του λευκού» έχω εντάξει δεκαπέντε μεταφράσεις μου. Το «ποίημα», για παράδειγμα, της Αν Κάρσον, με τον ενδεικτικό τίτλο «Δοκίμιο για το τι σκέφτομαι περισσότερο», τι ακριβώς είναι; Σε ποια «λογοτεχνική θυρίδα» θα το τοποθετούσαμε; Είναι ποίημα; Είναι δοκίμιο; Σε ό,τι με αφορά προτιμώ να διαβάζω κείμενα που δεν επιβεβαιώνουν τις αναγνωστικές μου προσδοκίες, που δεν μου χαρίζονται εύκολα, που με «αποσυντονίζουν» ελαφρώς. Θέλω να απολαμβάνω ελεύθερα τη γλωσσική διαύγεια ενός κειμένου, τη στοχαστική του δύναμη, τη μορφική του πρωτοτυπία. Χαίρομαι να το βλέπω να περπατά στο δύσβατο και επισφαλές μονοπάτι της γλώσσας και καθώς προχωράει να σβήνει τα ίχνη που αφήνει πίσω του, επαναπροσδιορίζοντας έτσι τα όρια και τη φύση της λογοτεχνίας.

Εχετε μεταφράσει σπουδαίους Αμερικανούς και Ευρωπαίους ποιητές. Τι ιντριγκάρει, κάθε φορά, τον ποιητή-μεταφραστή;
Μετα

φράζω πάντοτε ποιήματα που με συγκινούν, ποιήματα γραμμένα από ποιητές με τους οποίους νιώθω -όταν τους μεταφράζω- μια εκλεκτική συγγένεια. Η αλήθεια είναι ότι έχω μεταφράσει δύσκολα και απαιτητικά έργα -όπως του Ελιοτ, του Πάουντ, του Στήβενς, του Ασμπερυ, του Μπλαίηκ, του Χέρμπερτ-, αλλά είναι ωραίο να δοκιμάζει κανείς τα καλούπια της γλώσσας του, να βλέπει κατά πόσο μπορούν να «χωρέσουν» την ξένη γλώσσα. Η πρόκληση είναι να καταφέρει ο μεταφραστής να στήσει ένα καινούργιο ποίημα, όχι όμοιο με το πρωτότυπο -αυτό είναι αδύνατον, και μάλιστα ανάμεσα σε γλώσσες τόσο διαφορετικές, όπως η ελληνική και η αγγλική-, αλλά ανάλογο. Η μετάφραση είναι μια πράξη αγάπης, κοινωνείς σε άλλους όσα θεωρείς σημαντικά, κείμενα με τα οποία έχεις αναπτύξει μια βαθιά, ουσιαστική συνομιλία, που πιστεύεις ότι μπορούν να γονιμοποιήσουν όχι μόνο το δικό σου έργο, αλλά μέσω αυτού και την ίδια την ελληνική ποίηση.

Διευθυντής της «Ποιητικής», και υπεύθυνος εκδόσεων στον Πατάκη. Ζώντας εκ των έσω το έντυπο και το βιβλίο, πώς αξιολογείτε τη δύναμη της χάρτινης σελίδας έναντι της ηλεκτρονικής;
Προτιμώ τη χάρτινη, επιμένω σ' αυτήν, εξ ου και η «Ποιητική» βγαίνει σε έντυπη μορφή. Ωστόσο δεν κλείνω τα μάτια στις νέες εξελίξεις, στα νέα ηλεκτρονικά μέσα. Τα χρησιμοποιώ και εγώ. Επιμένω, ωστόσο, να θέλω τα ποιήματά μου, ή ό,τι γράφω, να καταλήγει στο χαρτί.

Διδάσκετε ιστορία και πολιτική θεωρία στο Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος. Πού εντοπίζετε το πρόβλημα της εκπαίδευσης στην Ελλάδα;
Μεγάλο θέμα. Ας αναφέρω ένα από τα βασικά προβλήματα: Οτι η γνώση έχει καταντήσει εργαλείο, μέσο επαγγελματικής αποκατάστασης. Η έννοια της καλλιέργειας έχει πάει περίπατο. Τα περισσότερα ακαδημαϊκά ιδρύματα προσφέρουν απλώς μια «πτυχιούχο άγνοια». Μπορείς σήμερα να είσαι απόφοιτος πανεπιστημίου και να πιστεύεις -όπως δυστυχώς διαπίστωσα πρόσφατα- ότι ο «Γκοντό» είναι «ελβετικό τυρί» και ο Πάουντ «εθνικό νόμισμα». Δυστυχώς, οι ανθρωπιστικές σπουδές αργοπεθαίνουν και μαζί τους ένα είδος ανθρώπου, που θεωρούσε ότι η Λογοτεχνία, η Φιλοσοφία, η Ιστορία, η Τέχνη, δίνουν νόημα και περιεχόμενο στη ζωή του. Σε μερικά χρόνια, αν η κατάσταση δεν αλλάξει, όσοι ακόμη διαβάζουν Καντ, Καίσλερ, ή Καρούζο (για να περιοριστώ στο γράμμα «κ») θα θυμίζουν μοναχούς του Μεσαίωνα που κλεισμένοι στα μοναστήρια τους προσπαθούσαν να διασώσουν τα κείμενα της αρχαίας γραμματείας.

Ως πολίτης, κρίνοντας και από τα έως τώρα βήματα της κυβέρνησης, πώς βλέπετε να οδεύει η χώρα;
Είναι λίγο νωρίς για να κρίνω. Κάποιες πρωτοβουλίες ήταν σωστές, άλλες μας θύμισαν ότι οι πελατειακές νοοτροπίες στη χώρα αυτή δεν πεθαίνουν ποτέ.

Νέα χρονιά. Τι περιμένετε απ' αυτή και τι να περιμένουμε εμείς από εσάς;
Περιμένω περισσότερη ανοχή και λιγότερη μισαλλοδοξία. Περισσότερη ομοψυχία και λιγότερο διχασμό. Περισσότερη ομορφιά και λιγότερη μιζέρια. Περισσότερο σθένος και λιγότερη μικροψυχία. Οσο για μένα, την άνοιξη θα κυκλοφορήσει η μετάφρασή μου του κορυφαίου και εμβληματικού έργου του Ελιοτ, «The Waste Land». Η μετάφραση του συνθετικού αυτού ποιήματος, που αποτελεί μαζί με το «Χιου Σέλγουιν Μώμπερλυ» του Πάουντ, το μανιφέστο του μοντερνισμού στην ποίηση, με είχε απασχολήσει για χρόνια, αλλά πλέον ολοκληρώθηκε. Ο τίτλος που έχω δώσει στο έργο του Ελιοτ είναι «Η άγονη γη». Θεωρώ ότι ήρθε η ώρα να διορθωθούν κάποια από τα λάθη της μετάφρασης του Σεφέρη, ένα εκ των οποίων ήταν και η ατυχής επιλογή του τίτλου («Η έρημη χώρα»), επιλογή που δεν σχετίζεται με το θέμα του ποιήματος που, όπως ο ίδιος ο Ελιοτ έγραψε, αφορά «τελετές γονιμότητας».
Της ΚΡΙΣΤΥΣ ΚΟΥΝΙΝΙΩΤΗ



Αποστολή με E-mail Εκτύπωση







Πρόσφατα
[χθες 21:26]  Νεκτάριος Φαρμάκης: «Εμείς θα...
[χθες 21:22]  Αίγιο: Ο δήμος βάζει «ΑΣΕΠ» σε...
[χθες 21:19]  Πάτρα: Κίνδυνος να βρεθεί με 3...
[χθες 21:08]  Φωτιά σε δασική έκταση στο...
[χθες 19:19]  Κ. Πελετίδης: «Αν δεν γίνει...
[χθες 18:59]  Προσοχή για τους οδηγούς Τετάρτη...
[χθες 18:52]  Καραμανλής για Πάτρα-Πύργος:...
[χθες 18:22]  Δυτ. Αχαϊα: Ο Παν. Κουνάβης έριξε...








Πελοπόννησος
 
 





Τελευταία [06:37:52]