ΜΙΚΡΕΣ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Οπου υπάρχει τάφος, υπήρξε και ζωή

Οπου υπάρχει τάφος, υπήρξε και ζωή



Του ΙΩΑΝΝΗ ΜΟΣΧΟΥ, αρχαιολόγου
Μέρος Γ΄
Η περιοχή της Καλλιθέας, με τα διασωθέντα στοιχεία της από τα μυκηναϊκά χρόνια, αποτελεί τυπικό παράδειγμα της λειτουργίας των κοινοτήτων αυτήν την περίοδο στη δυτική Αχαΐα, κυρίως δε μας πληροφορεί για το οργανωτικό πλαίσιο των οικιστικών εγκαταστάσεων, την έκτασή τους μέσα σε σαφή φυσικά όρια και τη χρήση και εκμετάλλευση του χώρου, με ζητούμενο την αυτάρκεια και την ευμάρεια των κατοίκων.
Τα τέσσερα νεκροταφεία, που έχουν εντοπιστεί στην περιοχή, παραπέμπουν στην ύπαρξη οικισμών μιας αυτο-διοικούμενης στην ύστερη μυκηναϊκή περίοδο κοινότητας, ως μέρος μιας ευρύτερης οργανωτικής και πολιτικής δομής που περιελάμβανε άλλα παρόμοια οικιστικά σύνολα.
Το πλαίσιο αυτής της εξουσίας προσπαθούμε ακόμα να προσεγγίσουμε και να κατανοήσουμε, είχε ωστόσο κυρίαρχα τα στοιχεία της συνεργασίας, όπως διαφαίνεται από την ενιαία πολιτιστική πορεία ολόκληρης της δυτικής Αχαΐας.
Ενα από τα νεκροταφεία της Καλλιθέας εντοπίστηκε κατά τη διάνοιξη αγροτικού δρόμου στη θέση Λαγανιδιά και ερευνήθηκε από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 με τις συστηματικές έρευνες που διενήργησαν η Εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία και το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, υπό τη διεύθυνση του καθηγητή Θ.Ι. Παπαδόπουλου.
Από το 1987 και μετά ήρθαν στο φως ένας θολωτός τάφος της Πρώιμης Μυκηναϊκής Εποχής και είκοσι τρεις λαξευτοί στο μαλακό βράχο οικογενειακοί τάφοι, σε μία πρωτότυπη διάταξη περιμετρικά του θολωτού μνημείου, πιθανώς με συμβολικό νόημα εξάρτησης ή τιμής προς τον άρχοντα και την οικογένειά του που είχαν θαφτεί εκεί.
Η Λαγανιδιά είναι μία από τις πέντε θέσεις στη δυτική Αχαΐα που έχουν εντοπιστεί ή ερευνηθεί θολωτοί τάφοι, υπόγεια δηλαδή κτιστά μνημεία που ανήκαν σε επιφανείς οικογένειες με κοινωνική και διοικητική εξουσία στην κοινότητα, την οποία διατήρησαν έως τις αρχές του 15ου αι. π.Χ. Τότε συνέβησαν αλλαγές σε επίπεδο κεντρικής διοίκησης και εγκαταστάθηκε η ανακτορική εξουσία, που καθοδήγησε το μυκηναϊκό κόσμο έως τις αρχές του 12ου αι. π.Χ. Οι εξελίξεις αυτές επηρέασαν καθοριστικά και το διοικητικό πλαίσιο των τοπικών κοινοτήτων και η διαφοροποιημένη εξουσία άλλαξε στις πλείστες των περιπτώσεων πρόσωπα.
Επομένως, τα μνημεία των οικογενειών που ασκούσαν έως τότε την τοπική διοίκηση έχασαν την αίγλη τους και τα περισσότερα από αυτά συλήθηκαν και καταστράφηκαν.
ΤΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΘΕΑΣ
Το θολωτό μνημείο της Καλλιθέας έχει λαξευτό δρόμο και επενδυμένες με κτιστά τοιχία τις παρειές του κοντά στο μέτωπο, στο κάτω μέρος του οποίου υπάρχει η χαμηλή κτιστή θύρα με μεγάλο και βαρύ μονολιθικό ανώφλι.
Κατασκευαστικά εντάσσεται στην ομάδα των μικρών θολωτών τάφων της βορειοδυτικής Ελλάδας, όπως και όλοι οι υπόλοιποι της Αχαΐας, φανερώνοντας τα ενιαία πολιτιστικά χαρακτηριστικά της ευρύτερης περιοχής αλλά πιθανώς και την ύπαρξη τοπικών εξειδικευμένων και περιοδευόντων συνεργείων, που αναλάμβαναν παραγγελίες και οικοδομούσαν αυτού του είδους τους τάφους.
Η θόλος βρέθηκε βυθισμένη, αλλά διατηρήθηκε σε αρκετό ύψος. Το τυμβοειδές χωμάτινο έξαρμα επάνω από αυτόν, που καθιστούσε το μνημείο τηλεφανές, είχε υποχωρήσει στο εσωτερικό ή είχε συρθεί με τα νερά, ενώ ένα μεγάλο λίθινο σήμα που βρέθηκε στο νεκροταφείο συσχετίστηκε με το μνημείο.
Το περιεχόμενο είχε διαταραχθεί και συληθεί ήδη από τα μυκηναϊκά χρόνια, περισώθηκαν, όμως, πολύτιμες πληροφορίες. Εντός της θόλου και σε επτά επάλληλα διαταραγμένα στρώματα βρέθηκαν τα σκελετικά κατάλοιπα σαράντα περίπου ταφών, από τις οποίες μόνο μία βρέθηκε άθικτη. Μία ακόμη ακτέριστη παιδική ταφή είχε τοποθετηθεί στην είσοδο. Παρατηρήθηκαν ίχνη καύσης, ίσως τα κατάλοιπα καύσης νεκρού, καθώς και λεπτές νησίδες πυρακτωμένου χώματος και τέφρας, που ερμηνεύονται ως υπολείμματα καθαρτηρίων πυρών κατά την προετοιμασία του τάφου για νέες ταφές.
Η ΘΥΣΙΑ ΤΩΝ ΑΛΟΓΩΝ
Στο δάπεδο της θόλου υπήρχε ταφή αλόγου, που διέσωσε στην περιοχή της δυτικής Αχαΐας το γνωστό στον αιγαιακό κόσμο, αλλά σπανιότατο έθιμο της αλογοθυσίας, συνδεδεμένο γενικώς με σπουδαιότατες ταφές. Η κατοχή και η διατήρηση αλόγων εκείνη την εποχή ήταν προνόμιο των ισχυρών και των ανώτερων κοινωνικών στρωμάτων.
Ο τάφος κατασκευάστηκε και χρησιμοποιήθηκε για ταφές από τον 16ο αι. π.Χ. Κατά τη διάρκεια της μυκηναϊκής περιόδου μετατράπηκε σε οστεοφυλάκιο, όπως φανερώνουν οι πολλές ταφές. Τότε πρέπει να συλήθηκε αλλεπάλληλα. Μερικά πρωτογεωμετρικά αγγεία που βρέθηκαν στις επιχώσεις φανερώνουν την εκ νέου σύντομη χρήση του, ίσως και για τελετές ηρωολατρείας.
Το νεκροταφείο των λαξευτών θαλαμωτών τάφων οργανώθηκε στην ίδια περιοχή και ενώ ο θολωτός τάφος βρισκόταν ακόμα σε χρήση. Κανένας από τους θαλάμους δεν διατήρησε την οροφή του, στους οποίους οδηγούν συνήθως κοντοί κατηφορικοί δρόμοι. Οι θάλαμοι έχουν αποκλειστικά κυκλικά σχήματα. Αυτή είναι και η μοναδική αρχιτεκτονική διαφορά από το νεκροταφείο στη γειτονική θέση Σπέντζες της Ανω Καλλιθέας, όπου υπάρχουν αποκλειστικά τετράπλευροι τάφοι.
Η επιλογή του κυκλικού σχήματος οφείλεται στην κακή ποιότητα του βράχου και στην παρατήρηση ότι το σχήμα αυτό βοηθούσε στατικά στη διατήρησή τους.
ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΩΝ ΤΑΦΩΝ
Οι τάφοι ήταν αρκετά πλούσιοι και εκτός από κεραμική περιείχαν αρκετά χάλκινα εργαλεία και όπλα, κυρίως λόγχες, αλλά και πολύτιμη μικροτεχνία, στην οποία περιλαμβάνονται χρυσό και γυάλινα περιδέραια, δακτυλίδια και μερικές σφραγίδες.
Το σημαντικότερο εύρημα αποτέλεσε η ασύλητη ταφή πολεμιστή από τα μέσα του 15ου αι., η πρωιμότερη που έχει βρεθεί ποτέ στη δυτική Αχαΐα. Την πλούσια ταφή συνόδευαν κεραμική της περιόδου, μεγάλο χάλκινο ξίφος, ιδιαίτερα μακριά λόγχη, χάλκινο μαχαίρι, διπλός χάλκινος πέλεκυς πραγματικής χρήσης και λίθινη ακόνη. Η ταφή σηματοδοτεί την αλλαγή της σκυτάλης στην τοπική εξουσία στο πλαίσιο πλέον της ανακτορικής διοίκησης.





Αποστολή με E-mail Εκτύπωση












Πελοπόννησος
 
 





Τελευταία [14:38:55]