ΜΙΚΡΕΣ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Οι Πόρτες της Ηλείας από τη Δυτική Αχαΐα

Οι Πόρτες της Ηλείας από τη Δυτική Αχαΐα



Του ΙΩΑΝΝΗ ΜΟΣΧΟΥ, αρχαιολόγου
Μέρος H΄
Η περιοχή της Δύμης υπήρξε στα μυκηναϊκά χρόνια ιδιαίτερα σημαντική για ολόκληρη τη Δυτική Αχαΐα. O ευρύς αυτός γεωγραφικός χώρος χαρακτηρίζεται από γεωμορφολογική ανομοιογένεια και ποικιλία, η οποία ωστόσο δεν αποτέλεσε εμπόδιο για τη δημιουργία εδώ μιας μεγάλης πολιτιστικής ενότητας. Αντίθετα μάλιστα, τα χαρακτηριστικά του τόπου προσφέρονταν για διαφορετικές δραστηριότητες. Αξιολογήθηκαν και αξιοποιήθηκαν και υπήρξαν καθοριστικά για την ανάπτυξη και την ευημερία ολόκληρης της Δυμαίας χώρας.
Στο εσωτερικό της ανοίγεται μια περιοχή ορεινή, προσπελάσιμη και βατή μέχρι τον όγκο του Ερύμανθου, κατάλληλη για την κτηνοτροφία αλλά και για τη γεωργία στα ήπια οροπέδια. Εδώ κατέληγαν βασικοί χερσαίοι δρόμοι επικοινωνίας που έπρεπε να περάσουν υποχρεωτικά μέσα από ορεινά περάσματα. Το έλεγχο αυτών των περασμάτων κατείχαν ορεινοί οικισμοί σε επίκαιρες θέσεις, όπως αυτός κοντά στο χωριό των Πορτών. Η διάβαση εδώ εξασφάλιζε, εκτός των άλλων, την επικοινωνία της κεντρικής και της Στερεάς Ελλάδας με την Πελοπόννησο μέσω του Κορινθιακού κόλπου. Η προφανής στρατηγική αξία του ελέγχου του περάσματος αποτέλεσε το βασικό κίνητρο της διαχρονικής εγκατάστασης πληθυσμών ήδη από τα προϊστορικά χρόνια και έως το τέλος των αρχαίων χρόνων, με σημαντικότερη τη μυκηναϊκή εγκατάσταση.
Σε τοπικό επίπεδο η περιοχή των Πορτών υπήρξε στα μυκηναϊκά χρόνια κομβικό σημείο που συνέδεε την Ηλεία με τη δυτική Αχαΐα και για το λόγο αυτό ο έλεγχος του οικισμού είχε τεράστια εμπορική αξία αλλά και μοναδική σημασία για την ασφάλεια μεγάλων περιοχών. Οι Δυμαίοι διατήρησαν τον έλεγχο της θέσης ώστε να μπορούν να ασφαλίζουν τα νώτα τους από ενδεχόμενες εχθρικές κινήσεις, αλλά κυρίως ήταν εμπορικά τα οφέλη για ολόκληρη την περιοχή της Δύμης.
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΞΟΝΕΣ
Στα βόρεια του οικισμού κατέληγαν τρεις κύριοι οδικοί άξονες. Ένας ερχόταν από την πεδινή Δυμαία χώρα ακολουθώντας κυρίως την κοιλάδα της Σερδινής, ο άλλος από την περιοχή της Τριταίας, αλλά ξεκινούσε από ακόμα μακρύτερα, από τις Φαρές και τα Καλάβρυτα. Ο τρίτος και ίσως ο πιο σημαντικός έφθανε από τα παράλια της Πάτρας παρακάμπτοντας το Κομποβούνι, έχοντας όμως ως αφετηρία άγνωστους χερσαίους δρόμους στην κεντρική Ελλάδα, που ενώνονταν με δρόμους των Βαλκανίων και της Αδριατικής ενδοχώρας.
Προς τα νότια ένας άξονας τραβούσε ανατολικά και παρακάμπτοντας τη νότια πλευρά του Ερύμανθου κατέληγε στη βόρεια Αρκαδία και ακολούθως στην περιοχή των Καλαβρύτων. Ένας άλλος άξονας όδευε προς τα νότια και την περιοχή της Ολυμπίας, από την οποία ακολουθούσε την πορεία του Αλφειού προς την ενδοχώρα της Αρκαδίας και πέραν της σημερινής Καρύταινας. Ένας τρίτος άξονας τραβούσε βορειοδυτικά και έφθανε έως τα παράλια της βόρειας Ηλείας, στην περιοχή του σημερινού Κατάκολου.
Στο πολυσύχναστο πέρασμα έφθαναν εμπορεύματα που δεν είχαν προορισμό τη Δύμη, αλλά στα οποία οι Δυμαίοι αποκτούσαν πρόσβαση μέσω του ελέγχου και του ανεφοδιασμού. Μπορούσαν, επίσης, να δώσουν τις παραγγελίες τους σε δαιμόνιους εμπόρους που είχαν επαφές με το ναυτικό εμπόριο και να αποκτήσουν έτσι πολύτιμες και σπάνιες πρώτες ύλες αλλά και έτοιμα προϊόντα που έφθαναν από τη μακρινή Ανατολία και την Αίγυπτο, ως και την Ιταλική χερσόνησο και την κεντρική Ευρώπη.
ΠΟΡΤΕΣ, ΛΕΞΗ ΤΩΝ ΛΑΤΙΝΩΝ
Η διάταξη των φράγκικων κάστρων στην ευρύτερη περιοχή της βόρειας Ηλείας, της δυτικής Αχαΐας και της Αρκαδίας πιστοποιεί, ότι τμήμα του χερσαίου αυτού δικτύου χρησιμοποιούνταν ακόμα και στο μεσαίωνα και ακολούθως στην περίοδο της οθωμανικής κατοχής. Αλλά και η λατινογενής λέξη Πόρτες είναι διδακτική για την ίδια τη θέση, σημαίνει δε πέρασμα, πύλη ή είσοδο και είναι σχεδόν ταυτόσημη με την ελληνική λέξη πύλος / πύλη, τουλάχιστον στο μεγαλύτερο μέρος των διαφόρων εννοιών. Το Μέγα Ετυμολογικόν (11ος αι.) αναφέρει ότι η λέξη πόρτα προέρχεται από τη φράση «τόν πόρον τηρείν», δηλαδή «εκεί που ελέγχεται το πέρασμα», που ταιριάζει απολύτως με τη χρήση του ως τοπωνύμιο στη συγκεκριμένη περιοχή. Η μυθολογία, επίσης, τοποθετεί κάπου εδώ μία από τις φοβερές πύλες του Αδη, ώστε το αρχαίο όνομα της θέσης θα μπορούσε να είναι Πύλος, πριν αντικατασταθεί από το μεταφρασμένο στη λατινική Πόρτες.
Ο μυκηναϊκός οικισμός των Πορτών (ή της Πύλου) υπήρξε πράγματι ακμαίος και ίσως ο πλέον σημαντικός ορεινός οικισμός της Αχαΐας. Τα θεμέλιά του έχουν εν μέρει ερευνηθεί δίπλα από τη πηγή του Κεφαλόβρυσου και πολύ κοντά στο προϊστορικό νεκροταφείο. Η αποτελεσματικότητά του στην επιτέλεση του ρόλου του στηριζόταν στην στρατιωτική ισχύ και στην επικυριαρχία του στη γύρω περιοχή. Η επίζηλη αυτή θέση είναι βέβαιο ότι γνώρισε στην πορεία της εχθρικές επιβουλές. Ετσι, παρά το γεγονός ότι ο οικισμός διατηρούσε μία φυσικά οχυρωμένη «ακρόπολη» σε κοντινή απόσταση, η ίδια η εγκατάσταση του πληθυσμού ήταν οχυρωμένη με τείχος από την αδύνατη πλευρά, το οποίο μάλιστα έφερε προεξοχές πύργων. Οπωσδήποτε το αντάλλαγμα της ευημερίας ήταν ακριβό και η προετοιμασία για άμυνα και επίθεση διαρκής και επίπονη.
Η συνέχεια την επόμενη εβδομάδα






Αποστολή με E-mail Εκτύπωση







Πρόσφατα
[χθες 20:35]  Φαίνεται πως κάτι αλλάζει μετά τις...
[χθες 19:07]  Καταργείται η Νομική, πρόχειρα...
[χθες 14:55]  Τα λέμε στον πεζόδρομο
[χθες 14:00]  Η επιβράβευση της μισαλλοδοξίας
[χθες 14:30]  Λέμε «ναι» στη Νομική της...
[χθες 12:18]  Η πλήξη έγινε είδος προς εξαφάνιση
[χθες 12:04]  Ο χώρος του κέντρου εξακολουθεί να...
[χθες 10:56]  Ο τρίτος εν δυνάμει πόλος εξουσίας








Πελοπόννησος
 
 





Τελευταία [11:26:12]