Δευτέρα 28 Μαΐου 08:26      17°-30° Πάτρα
ΜΙΚΡΕΣ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


 Ο ποιητής, το Πανεπιστήμιο και η Πάτρα

Ο ποιητής, το Πανεπιστήμιο και η Πάτρα




«Το σπίτι που γεννήθηκα
κι ας το πατούν' οι ξένοι·
στοιχειό, και σαν απάτητο
με ζη και με προσμένει».
(Τα «Παράκαιρα», 1919)
Η επέτειος αυτή αποκτά εφέτος ξεχωριστό χρωματισμό, καθώς συμπίπτει με την επίσημη παράδοση στο κοινό το διήμερο 13/14.1 της ανακαινισμένης πατρικής οικίας του ποιητή, η οποία βρίσκεται, ως γνωστόν, στη γενέθλια πόλη της Πάτρας, στη συμβολή των οδών Κορίνθου 241 και Κολοκοτρώνη.

I. Στο σπίτι αυτό αναφέρεται σε κείμενό του και ο ίδιος ο ποιητής, το οποίο, υπό τον τίτλο «Τα πρώτα χρόνια», δημοσιεύεται στο περιοδικό «Νέα Εστία» την 1.8.1927 (τεύχ. 8, σελ. 453 επ.) και αποτελεί το πρώτο κεφάλαιο από το ατύπωτο τότε βιβλίο του «Τα χρόνια μου και τα χαρτιά μου» (1933).
Γράφει λοιπόν αναπολητικά ο ποιητής: «Γεννήθηκα στην Πάτρα στα 1859. Πέμπτη, απομεσήμερο, στις δύο η ώρα, δεκατρείς του Γενάρη… Το σπίτι μας πατρικό, δίπατο· στο δρόμο η πρόσοψή του από καμαρωτές κολώνες, καθώς το συνήθιζαν τότε τα πατρινά τα σπίτια· σύμφωνα με κάποιο αρχιτεκτονικό τύπο του συρμού, παραδομένο, ανίσως δε λαθεύω, από την Ιταλία… Το σπίτι μας έστεκε σε δρόμο πλατύ κάπως που τραβούσε όλο ίσα, καθώς όλοι της κάτω χώρας οι δρόμοι· σταματούσε από τη μια μεριά σʼ ενʼ άλλο σπίτι. Το κατοικούσε μια φαμίλια φιλική. Από την άλλη μεριά ο δρόμος έβγαινε προς το περιβόλι της Αμαλίας· έτσι λεγόταν με τʼ όνομα της πρώτης βασίλισσας ο κήπος ο δημόσιος που με πήγαιναν καμιά φορά παιδάκι…».
Αν και ο Κ. Παλαμάς αναγκάστηκε σε ηλικία μόλις επτά ετών να εγκαταλείψει την πατρική οικία λόγω της σχεδόν ταυτόχρονης απώλειας των γεννητόρων του, είναι έντονες οι θύμησες του ποιητή από την πόλη των Πατρών, όπου είχε την τιμή, όπως γράφει σε απαντητική επιστολή του της 27 Μαρτίου 1926 προς τον πρόεδρο της «Ενώσεως Συντακτών Πατρών» εξ αφορμής του εορτασμού της 50ετηρίδος του, να «γεννηθή εις τα χώματά της και ηυτύχησε να δεχθή ασυνειδήτως το πρώτον φίλημα της Μούσης, ότε έπαιζε παιδάκι εις τα δεντρολίβανα του παλαιού "περιβολιού της Αμαλίας" ή ότε έβλεπεν εις την προκυμαίαν να συντρίβεται το μέγα Πατραϊκόν κύμα που ποτέ δεν το ελησμόνησε» (εφημ. «Νεολόγος Πατρών», 5.4.1928). Μάλιστα, το πρώτο ποίημα από τη συλλογή «Η ασάλευτη ζωή» (1904), είναι αφιερωμένο στην εικόνα της Πάτρας που τον γέννησε, ενώ ένας Πατρινός, ο ποιητής και θεατρικός συγγραφέας Σπυρίδων Βασιλειάδης, υπήρξε εκείνος, ο οποίος, καθʼ ομολογία του Παλαμά, «πρώτος - πρώτος συνεκίνησε την παιδικήν φαντασίαν [του] και [του] εξύπνησε τον έρωτα του στίχου, πριν ακόμη γνωρίση τίποτε γύρω του».
Αγαπούσε πάντα την Πάτρα, την ιστορία και την εξέλιξη της οποίας παρακολουθούσε. Από τις μεριές της πόλης, θυμάται κάπως «το Γεροκομειό, το εξοχικό το μοναστήρι … και τα Ψηλαλώνια· τον κεντρικό πλατύ τετράγωνο περίπατο που αντίκρυζες από τα ύψη του το ηλιοβασίλεμα σε όλη του τη δόξα. Και ζωηρότερα πάντα, το μώλο. Το μώλο με τη θάλασσα την άγρια, την πολύβοη, την ακοίμητη…» («Νέα Εστία», όπ. π., σ. 454).
ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
II. Μετά από την ολοκλήρωση των γυμνασιακών του σπουδών, ο Κ. Παλαμάς μεταβαίνει στην Αθήνα και εγγράφεται το 1875 στη Νομική Σχολή για να ακολουθήσει τα επαγγελματικά ίχνη του πατρός του Μιχαήλ, ο οποίος κατά τη γέννηση του Παλαμά υπηρετούσε στην Πάτρα ως πρωτοδίκης. Έτσι, καταγράφεται η απαρχή μιας διττής σχέσεως του ποιητή με το Πανεπιστήμιο Αθηνών· ως φοιτητή της Νομικής το 1875 και μια εικοσαετία και πλέον αργότερα, το 1897, ως μέλους του διοικητικού προσωπικού του, με την ιδιότητα του Γραμματέως.

1. Η επιλογή του Κ. Παλαμά να ασχοληθεί με τα Νομικά δεν υπήρξε, ως φαίνεται, συνειδητή· γρήγορα εγκατέλειψε τη Θέμιδα για να ακολουθήσει τις Μούσες. Τις αναμνήσεις του από τη φοίτησή του εκεί περιγράφει στο κείμενό του «Φοιτητική ζωή», το οποίο παρατίθεται από το ζεύγος των πανεπιστημιακών Γεράσιμο και Μαρία Ζώρα στο μελέτημά τους υπό τον τίτλο «Λογοτεχνικοί αντικατοπτρισμοί του Πανεπιστημίου Αθηνών: η ζωή στο Πανεπιστήμιο Αθηνών όπως την βίωσαν και την περιέγραψαν οι λογοτέχνες μας» (Επιστ. Επετ. Φιλοσοφικής Σχολής, 2007-2008, σελ. 186-187), όπου σημειώνει μεταξύ άλλων:
«Τότε όλοι σχεδόν οι από τα μέρη μας νέοι, αστόχαστα, τυφλά, μηχανικά, ασυνείδητα, κατά γενικώτατον κανόνα, γράφονταν στα Νομικά. Είχε καταντήσει δόγμα αδιαφιλονίκητο, ένα Πιστεύω, κʼ ένα Πάτερ ημών, το "ευρύ στάδιον", καθώς όλοι σοβαρά τόνιζαν τριγύρω μας, της Νομικής επιστήμης. Κανένας δεν υπώπτευε του δικού μου, ονειροπολούμενου από την ηλικία των δέκα χρόνων, σταδίου την ευρύτητα. Ποιητής. Και δε θυμούμαι σχεδόν τίποτε αξιοσημείωτο, που να μπορούσε να παραδοθή στη δημοσιότητα της φοιτητικής ζωής μου. Μόνο μια σειρά μαθημάτων του Ρωμαϊκού Δικαίου από τον Καλλιγά που τις άκουαν οι τελειόφοιτοι και που δεν ξέρω πώς πρωτοετής είχα παρασυρθεί να τις ακούσω. Ευγνωμοσύνη τρέφω στις ώρες των ακροάσεων αυτών. Στριμωγμένος εκεί, ακίνητος, έβλεπα, ξεσκάλιζα, συγύριζα και δούλευα, με την πιο μεγάλη άνεση τα ποιητικά μου σχέδια. Θυμούμαι και μια παράδοση του Πυλαρινού», συνεχίζει ο φοιτητής Κ. Παλαμάς, «Καθηγητή της Φιλοσοφίας της Ιστορίας, ένας από τους τελευταίος Εγελειανούς, με βροντερώτατη φωνή, χτυπούσε τη γροθιά του πάνω στην έδρα του, και κήρυττε την Ιδέα, πρώτη αρχή των όντων και φαινομένων. Όσο είταν πολυάνθρωπο το ακροατήριο του Καλλιγά, τόσο αραιό το δικό του. Τι λέγω, αραιό; Παραπάνω από τρεις δεν είτανε. Μέσα στο τραγικό εκείνο κενόν η παράδοση του Πυλαρινού υψώνοταν απάνου από τʼ ανθρώπινα. Οι κακές γλώσσες αναφέρουν πως ύστερʼ από το μάθημά του τρατάριζε ευγενικώτατα τους δύο τρεις μαθητάδες του στο γειτονικό ζαχαροπλαστείο».
2. Μια εικοσαετία αργότερα, και συγκεκριμένα στις 15 Οκτωβρίου 1897, ο Κ. Παλαμάς κατευθύνει εκ νέου τον βηματισμό του προς το Πανεπιστήμιο των Αθηνών, καθώς διορίζεται Γραμματέας του με πρόταση του αιγιώτη Ανδρέα Παναγιωτόπουλου, Υπουργού Παιδείας, στην κυβέρνηση του Αλέξανδρου Ζαΐμη. Ο διορισμός του έγινε ευμενώς δεκτός και από τον Τύπο της εποχής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η εφημ. «Εστία», «ήτις από της πρώτης αυτής περιόδου ηξιώθη της πολυτίμου φιλολογικής συνεργασίας του». Στο φύλλο της Παρασκευής 17 Οκτωβρίου εκφράζει τη βεβαιότητα ότι στα νέα του καθήκοντα «θέλει δράση επιτυχώς χρηστότης υπέροχος αδελφωμένη μετά πλήρους μορφώσεως», συγχαίρει δε τον υπουργό Α. Παναγιωτόπουλο, ο οποίος με την πράξη του αυτή τίμησε τόσο τα ελληνικά γράμματα όσο εξίσου και το Πανεπιστήμιο και τον εαυτό του ως υπουργό.
Ο Κ. Παλαμάς άσκησε ευδοκίμως τα διοικητικά του καθήκοντα μέχρι το έτος 1928, όταν και υπέβαλε την παραίτησή του. Μάλιστα, μετά την αποχώρησή του, απέστειλε στον Πρύτανη του Πανεπιστημίου Νικ. Αλιβιζάτο, Καθηγητή της Ιατρικής, ευχαριστήρια επιστολή, η οποία αναγνώστηκε κατά τη συνεδρία (αριθ. 32) της πανεπιστημιακής συγκλήτου την 1 Μαρτίου 1928. Στην εν λόγω επιστολή, η οποία παρατίθεται αυτολεξεί στο πρακτικό της άνω συνεδρίας, ο Παλαμάς σημείωνε, μεταξύ άλλων, και τα εξής: «… Ιδιαιτέρως με συγκινεί η αναγνώριση την οποίαν εις ωρισμένας περιστάσεις και προσφάτως έτι, εξεδήλωσε το Πανεπιστήμιον προς εμέ ως εργάτην των νεοελληνικών γραμμάτων, και δεν δυσκολεύομαι να ομολογήσω ότι αν κατέχω μικράν τινά θέσιν εις τα γράμματα, μέγα μέρος ταύτης οφείλω εις το Πανεπιστήμιον, όπερ παρέσχεν εις εμέ καθʼ όλον το διαρρεύσαν τούτο διάστημα χρόνον αρκούσαν άνεσιν προς αντίστασιν εν μέσω της δυσβαστάκτου διʼ ένα απλούν ποιητήν βιοπάλης…».
Η ΠΤΩΣΗ
27 Φεβρουαρίου 1943· η δρυς έπεσε. Ο Κ. Παλαμάς, κυρτωμένος από το βάρος των 84 χρόνων του, «εξαντλημένος ήδη, γερασμένος με άσπρα τα μαλλιά και τα γένια, άσπρα τα δασιά πυκνά φρύδια, που έπεφταν και σκέπαζαν σχεδόν τα μάτια του, δεν άντεξε τον χαμό της στοργικής συντρόφου του, που πέθανε στις 9 Φεβρουαρίου, προσευχόμενος και σιγοψέλνοντας έφυγε κι αυτός για την αιώνια ανάπαυση». Παιχνίδισμα της μοίρας; Ο Παλαμάς είχε χάσει τους γονείς του μέσα σε διάστημα 40 ημερών. Ο ίδιος «σωριάστηκε μαζί με του Φλεβάρη το ξεψύχισμα» («Νεολόγος», 3.3.1943), δεκαοχτώ ημέρες μετά την αναχώρηση της αγαπημένης του συμβίας για το μεγάλο ταξίδι…

Του
Γεωργίου Ι. Ανδρουτσόπουλου
Δικηγόρου - Λέκτορα του Εκκλησιαστικού Δικαίου στη Νομική Σχολή Αθηνών
*Από την έντυπη έκδοση




Αποστολή με E-mail Εκτύπωση







Πρόσφατα
[χθες 19:35]  3+1 θέματα που θα κυριαρχήσουν...
[χθες 10:57]  Η ΔΑΠ- ΝΔΦΚ ξανά στην κορυφή
[χθες 05:00]  Χώρα γερόντων…
[χθες 18:37]  Αγώνας και γιορτή κόντρα στα...
[χθες 10:00]  Ο πρώτος που χάνει την ασυλία για…...
[χθες 08:50]  Η βία δεν κατηγοριοποιείται, κ....
[χθες 12:30]  ΚΩΣΤΑΣ ΔΑΒΟΥΡΛΗΣ: Μια αξεπέραστη...
[χθες 12:27]  ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΩΤΗΡΧΟΠΟΥΛΟΣ: Ο τρίτος...








Πελοπόννησος
 
 





Τελευταία [08:26:10]