Πέμπτη 25 Μαΐου 23:15      13°-23° Πάτρα
ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Σκαλί θα κατεβώ

Σκαλί θα κατεβώ



Ξεφυλλίζοντας πολύ παλιά αρχεία, ενόψει της γιορτής των 130 χρόνων της "Πελοποννήσου", διαπιστώνει κανείς ότι ένας αρθρογράφος της παλιάς εποχής, θα είχε σοβαρό πρόβλημα σήμερα με τον εκδότη του αλλά και τους αναγνώστες: Η γλώσσα του δεν θα ήταν κατανοητή, παρά από ελάχιστους, πρόσωπα δηλαδή με φιλολογικές σπουδές και με ειδίκευση στη λόγια γλώσσα. Ανάμεσα στο 1920, ας πούμε, και το 2016, η ελληνική γλώσσα γνώρισε τεράστια μεταβολή, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τον γραπτό λόγο του Τύπου και της διανόησης. Ο προφορικός λόγος ήταν σαφώς απλούστερος. Οι παππούδες και οι γιαγιάδες μας, άνθρωποι γεννημένοι το 1900, μιλούσαν κατανοητά ελληνικά, συνεπώς τα ίδια θα μιλούσαν και σαν νέοι, τον καιρό που οι αρθρογράφοι του έδιναν και καταλάβαινε στις περίπλοκες εκφράσεις, οι οποίες όμως δεν ήταν επινοήσεις του εργαστηρίου ούτε προσωπικές κατασκευές. Ηταν τύποι που συναποτελούσαν το γλωσσικό σώμα το οποίο ήταν η βάση της ελληνικής παιδείας από τον 19ο αιώνα, στο ελεύθερο πλέον κράτος.
Αναμφίβολα η διάζευξη μεταξύ προφορικού και γραπτού λόγου ήταν τότε ιλιγγιώδης. Πιθανότατα, εκείνον τον καιρό πολλοί Ελληνες δεν θα ήταν σε θέση να παρακολουθήσουν τον λόγο των εφημερίδων, ούτε βέβαια τον Βιζυηνό, τον Παπαδιαμάντη ή τον Μητσάκη. Αλλά και εκείνοι είναι αμφίβολο αν μπορούσαν να γράψουν αλλιώς. Στην πραγματικότητα μιλάμε για δύο γλώσσες. Αλλά δεν ήταν δημοκρατικό ούτε και παιδαγωγικά λειτουργικό, να εκπέμπει το πνεύμα σε μήκος κύματος που οι πλειοψηφίες δεν το συνελάμβαναν. Οι κυκλοφορίες του τύπου, το 1920 ήταν μεν σημαντικές, αλλά ήταν πολύ μικρές αν αναλογιστεί κανείς ότι δεν υπήρχε τότε ούτε καν ραδιόφωνο για την πληροφόρηση του κόσμου.
Συνεπώς, ήταν εύλογο να ανακύψει γλωσσικό ζήτημα. Θα έπρεπε τα ρεύματα του προφορικού και του γραπτού λόγου να συγκλίνουν σε έναν κοινό ποταμό. Την ανάγκη αυτή εξυπηρέτησε η καθιέρωση της λεγόμενης δημοτικής, μάλλον η αναγνώριση ότι η δημοτική ήταν η γλώσσα της κοινωνίας. Την είπαμε "δημοτική". Οι γλωσσολόγοι τη λένε νέα ελληνική γλώσσα.
Επρεπε όμως η διαμόρφωση και χρήση της νέας γλώσσας να απομακρύνει τους Ελληνες από τους γλωσσικούς τύπους της παλιάς εποχής; Η απλοποίηση γιατί θα πρέπει να σημαίνει φτώχεια και απογύμνωση; Είναι κέρδος η διαμόρφωση συνειδήσεων που χωρούν όλο και μικρότερο γλωσσικό πλούτο και ευφράδεια;
Είναι αλήθεια ότι η εποχή μας δεν χρειάζεται τη διάνοια και την περίτεχνη διατύπωση. Η απλοποίηση αφορά πλέον και τις σχέσεις, τους συλλογισμούς, τη γλωσσική αισθητική. Ο πολυφορτωμένος, αρχαϊζων, μαιανδρικός, θουκυδίδειος λόγος του 1920 δεν είναι αντιληπτός, ούτε όμως και χρειάζεται σε εποχές μονολεκτικότητας. Μπρέξιτ, μπριμέιν, ναι, όχι, εμείς ή αυτοί, αλλαγή, απαλλαγή, ανατροπή. Ακόμα και αν οι όροι από μόνοι τους είναι ελαττωματικοί γιατί δεν αποδίδουν την πολυπλοκότητα των καταστάσεων, έχει καταστεί πλέον υποχρεωτικός ο μανιχαϊσμός, γιατί ο κόσμος δεν έχει χρόνο και μυαλό για δύστροπες αναζητήσεις.
Πριν 25 χρόνια είχαμε σοκαριστεί που υποψήφιοι των πανελλαδικών στην έκθεση αγνοούσαν τους όρους "Αρωγή" και "Ευδοκίμηση". Αλλά σε πόσωντα σπίτια ακούγονταν οι όροι αυτοί; Σε πόσων τα σπίτια δεν ακούγονται σήμερα; Πόσοι γνωρίζουμε γιατί ο όρος "τα πάντα όλα" είναι πλεονασμός. Τι σημαίνει "πλεονασμός";
Από αυτή την κρίση, δεν προβλέπεται έξοδος. Φαίνεται ότι η ελευθερία και η πρόσβαση στα αγαθά, αύξησαν την κινητικότητα, άρα μείωσαν τα περιθώρια (και τους λόγους), να λειτουργούμε τον εγκέφαλό μας στο νοητικό σύμπαν, κάτι που χρειάζεται λέξεις για να πατάει κανείς, γιατί οι λέξεις είναι σκαλοπάτια που δημιουργούν πρόσβαση σε νέα σκαλοπάτια, τα οποία είναι αυτοδημιουργούμενα. Ετσι γεννήθηκε κάποτε η γλώσσα. Και έτσι θα στοιχειώνει, όσο υποχωρούμε στη μεγάλη σκάλα, αντί να ανεβαίνουμε.



Αποστολή με E-mail Εκτύπωση


 


 

 

 


Πελοπόννησος
 
 

 



Τελευταία [23:15:57]