Τρίτη 12 Δεκεμβρίου 14:29      9°-15° Πάτρα
ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Τάκης Θεοδωρόπουλος: «Θυμόμαστε την αρχαία σοφία μόνο όταν έχουμε Ολυμπιακούς Αγώνες»

Τάκης Θεοδωρόπουλος: «Θυμόμαστε την αρχαία σοφία μόνο όταν έχουμε Ολυμπιακούς Αγώνες»



Συνέντευξη στην Κρίστυ Κουνινιώτη
Ο ερχομός του στην Πάτρα την Τρίτη 1 Μαρτίου για την παρουσίαση του «Βερονάλ» του (εκδ. «Μεταίχμιο») στις 7.30 μ.μ. στο «Βυζαντινό» στάθηκε η αφορμή για μια ενδιαφέρουσα συνομιλία με τον συγγραφέα Τάκη Θεοδωρόπουλο. Ο οποίος μας σύστησε τον αυτόχειρα ήρωα του βιβλίου του, Ιωάννη Συκουτρή, οραματιστή της αναβίωσης της αρχαίας ελληνικής σκέψης. Μοιράστηκε μαζί μας τις απόψεις του περί την κλασική παιδεία, τη σχηματική τυπολατρία και το γλωσσικό, ενώ σχολίασε και τα σημερινά -ευρωπαϊκά κι ελληνικά.
Τι σας κέντρισε στην προσωπικότητα του Ιωάννη Συκουτρή, ώστε να γράψετε το «Βερονάλ»;
Κατ' αρχάς η αυτοκτονία του. Υπήρξε ένας από τους Ιδανικούς Αυτόχειρες της σύγχρονης Ελλάδας. Και πάντα όταν κάποιος αυτοκτονεί αναρωτιέσαι τι θέλει να σου πει. Γιατί κάτι θέλει να σου πει, εξ ου και λέει ο Καμύ ότι η αυτοκτονία είναι το μεγαλύτερο φιλοσοφικό πρόβλημα του καιρού μας. Η υστεροφημία του Συκουτρή συνοδεύεται και από διάφορες ερμηνείες της αυτοκτονίας του, όπως ότι αυτοκτόνησε επειδή δεν τον έκαναν καθηγητή στο Πανεπιστήμιο ή αυτοκτόνησε επειδή ήταν απωθημένος ομοφυλόφιλος. Αυτά τα βρίσκω λίγο εύκολα και αφελή. Και ένας από τους λόγους που έγραψα το αφήγημα είναι για να ανιχνεύσω τις παραμέτρους, και εσωτερικές και εξωτερικές, που τον οδήγησαν στην ακραία χειρονομία. Με συγκίνησε, επίσης, και η πυκνότητα της ζωής του. Εζησε μόλις 36 χρόνια και παρ' όλ' αυτά διέγραψε μια πνευματική πορεία που μας απασχολεί και σήμερα ακόμη. Ενα φτωχό παιδί που γεννήθηκε σε προάστιο της Σμύρνης και ενώ τίποτε δεν τον προετοίμαζε να σταδιοδρομήσει ως λόγιος αυτός, από την πιο τρυφερή ηλικία κλείστηκε στη βιβλιοθήκη από όπου δεν βγήκε ως την τελευταία ημέρα της ζωής του. Οταν διάβασα ότι είχε πει πως η βιβλιοθήκη της Ευαγγελικής Σχολής της Σμύρνης τον λύτρωσε από την ταπεινότητα της κατάστασής του είπα «αυτός είναι ο ήρωάς μου». Να, ένας άνθρωπος που μετασχημάτισε όλο το δράμα του σύγχρονου ελληνισμού σε δράμα της δικής του ύπαρξης. Κοινώς, κάποιος ο οποίος προσεγγίζει την κλασική γραμματεία και σκέψη όχι ως ερευνητικό πεδίο αλλά ως υπαρξιακή ανάγκη.

Οραμα του Συκουτρή, μια μεγάλη πολιτισμική μεταρρύθμιση, που «θα αναπλάσει τον νέο ελληνισμό και θα του δώσει τη δύναμη να διεκδικήσει τη θέση που του αρμόζει στον ευρωπαϊκό πολιτισμό». Ογδόντα χρόνια μετά τον θάνατό του, τι διεκδικούμε;
Πιστεύω ότι, δυστυχώς, τα πράγματα δεν έχουν αλλάξει και πολύ από τότε. Εχουν χειροτερεύσει. Μην ξεχνάτε ότι στον Μεσοπόλεμο η κλασική παιδεία εθεωρείτο ως βασικός πυλώνας της ευρωπαϊκής παιδείας. Δεν ισχύει αυτό σήμερα. Σήμερα θεωρείται λίγο ως πολύ ως βάρος που η Ευρώπη είναι αναγκασμένη να το κουβαλάει και, το χειρότερο, της δημιουργεί διάφορες ενοχές. Διότι η κλασική παιδεία θεωρείται η αιτία της «αλαζονείας» του ευρωπαϊκού πολιτισμού, στοιχείο της υπεροχής της και στη μετανεωτερικότητα και τις θεωρίες περί πολυπολιτισμικής κοινωνίας αυτά είναι «κακά» πράγματα. Το ζήτημα είναι ότι οι ίδιοι που τα υποστηρίζουν αυτά κλαίγονται ότι η Ευρώπη έχει ταυτισθεί με το ευρώ. Και δεν αναρωτιούνται αν, αφού αφαιρέσεις κάθε πολιτισμική προοπτική απ' την Ευρώπη τότε το μόνο συνεκτικό στοιχείο που απομένει είναι το κοινό νόμισμα, με όλα τα καταστροφικά αποτελέσματα. Οσο για μας εδώ. Λυπάμαι, αλλά αν εξαιρέσουμε μερικές φωτεινές περιπτώσεις, ο προβληματισμός αυτός δεν υπάρχει.

«Η λογοτεχνία θεωρείται ακόμα και σήμερα διακοσμητική τέχνη και η δημιουργία επικίνδυνη απόκλιση από την ορθοδοξία των πάσης φύσεως σχημάτων, ιδεολογικών, πολιτικών, γλωσσικών» διαβάζουμε. Ο λόγος της επικράτησης αυτών των απόψεων;
Πιστεύω ότι στην επικράτηση της σχηματικής τυπολατρίας ευθύνεται κατά μείζονα λόγο η εκκλησιαστική παράδοση. Αυτή επέβαλε, ακόμη και ασυνείδητα. τη «λατρεία» του σχήματος, δηλαδή μιας παγιωμένης μορφής, η οποία κατά κάποιον τρόπο περιχαρακώνει και τα όρια του σχολιασμού της. Το ενδιαφέρον είναι να δούμε ότι από τη στιγμή που γεννήθηκε η συνείδηση του σύγχρονου ελληνισμού αυτή η σχηματική πρωτοκαθεδρία συνοδεύτηκε και από την καλλιέργεια της μορφής, τη δημιουργία δηλαδή. Στο γλωσσικό τώρα. Αν ακούγαμε τους δημιουργούς και δεν υποτασσόμασταν στους γραμματικούς και τους διάφορους δογματικούς της γλώσσας πιστεύω ότι δεν θα υπήρχε. Ο Κάλβος δεν γράφει εναντίον του Σολωμού. Και οι δύο γράφουν στην γλώσσα της δημιουργίας τους, με διαφορετικούς τύπους αλλά ενιαίο γλωσσικό ορίζοντα. Προτιμήσαμε, όμως, τον δογματισμό του Μιστριώτη ή του Ψυχάρη, διότι ταίριαζε περισσότερο στη λατρεία του σχήματος.


Η αρχαία σοφία, το τσίπουρο κι ο ήλιος
«Σιτοδεία κριτικού πνεύματος και συνθετικής δυνάμεως, απαθής προσήλωσις εις την ρουτίναν» γράφει το 1928 ο Συκουτρής για την πανεπιστημιακή κοινότητα. Εσείς κάνετε λόγο για στομάχια «συνηθισμένα σε μαλακές τροφές και ανάλατες επιστημονικές σουπίτσες». Χώρος αφήνεται, σήμερα, στο πανεπιστημιακό περιβάλλον, για πάθος, εμπνευσμένες ιδέες, πικάντικες γεύσεις;
Ε, δεν νομίζω. Λυπάμαι που το λέω, αλλά, δυστυχώς, το σημερινό πανεπιστημιακό περιβάλλον πάσχει από τις ίδιες ασθένειες. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν άνθρωποι υγιείς πνευματικά.

Τι σήμαινε για τον Συκουτρή η ποίηση, αφού κατέστρεφε τα ποιήματά του;
Ο Συκουτρής αγαπούσε την ποίηση και ζούσε με την ποίηση. Πιστεύω ότι κατέστρεφε τα ποιήματά του διότι το ποιητικό του «υπερεγώ» ήταν πολύ ισχυρό. Γράφοντας, συνέκρινε τον εαυτό του με τον Σικελιανό, τον Γκαίτε ή τον Σοφοκλή και όπως είναι φυσικό αισθανόταν ότι μειονεκτεί. Εννοείται ότι δεν έχω στοιχεία, αλλά ερμηνεύω. Πιστεύω, πάντως, ότι αρχή της δημιουργίας είναι η λήθη. Αν κάθε φορά που πήγαινα να γράψω θυμόμουν τι ακριβώς έχει γράψει ο Ντοστογιέφσκι τότε θα τα έσκιζα από αίσθημα μειονεξίας.
Θα έλεγε κανείς ότι η ελληνική αρχαιότητα κυλάει στο αίμα σας. Οσο ερευνούσατε και γράφατε για τον Συκουτρή ανακαλύπτατε κοινά σας στοιχεία;
Εκτός των άλλων, ο Συκουτρής με βοήθησε να διαμορφώσω και να διατυπώσω σκέψεις που κάνω. Εξάλλου αυτή είναι η γοητεία της γραφής. Γράφοντας οργανώνεις τις σκέψεις σου, αλλά και τα αισθήματά σου. Αν καταφέρεις να μοιραστείς αυτήν την οργάνωση και με κάποιους αναγνώστες τότε λέγεσαι συγγραφέας.

Κάνετε λόγο και για την ιδεολογική διχοτομία της εποχής του Συκουτρή: «Το γλωσσικό πολιτικοποιήθηκε με ολέθριες συνέπειες για τη γλώσσα και την εκπαίδευση». Υπάρχουν περιθώρια βελτίωσής τους;
Μην ξεχνάτε ότι εμείς έχουμε ταυτίσει τη δημοτική με την Αριστερά και την καθαρεύουσα με τη Δεξιά. Ξεχνάμε ότι ο Μεταξάς ήταν δημοτικιστής κι ότι αυτός παρήγγειλε τη γραμματική της δημοτικής στον Μ. Τριανταφυλλίδη.

Ο Συκουτρής ήξερε ότι η «αρχαία σοφία ήταν η πρώτη ύλη για τη σύγχρονη ζωή». Οι σημερινοί Ελληνες το γνωρίζουμε;
Τη θυμόμαστε μόνον όταν έχουμε Ολυμπιακούς Αγώνες ή πρόβλημα με τα Σκόπια. Το ζήτημα είναι αν τη θυμούνται και οι Ευρωπαίοι.

Σε παλαιότερη συνέντευξή μας, με αφορμή το «Υπό το μηδέν», είχατε πει ότι «Πρέπει να αλλάξουμε αν θέλουμε η Ελλάδα να μείνει μια δημοκρατική χώρα, η οποία ανήκει στον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Αλλιώς θα γίνουμε βαλκανική απόφυση». Εκτοτε έχουν περάσει κοντά πέντε χρόνια. Οι διαπιστώσεις σας στο διάστημα αυτό;
Βαδίζουμε πλεισήστιοι σε κρίση σκωληκοειδίτιδος και φοβούμαι ότι εμείς θα παίξουμε τον ρόλο της απόφυσης.

Η «ιδιοπροσωπεία» μας, στην οποία αναφέρεστε σε χρονογράφημά σας στην «Καθημερινή», επιδέχεται θεραπείας;
Οταν λέει ο Πρωθυπουργός ότι δεν θα χάσουμε το τσίπουρο και τον Ηλιο, η θεραπεία είναι δύσκολη. Γι' αυτό επιμένω να γράφω την ιδιοπροσωπεία με -ει. Διότι έχουμε φορέσει ένα προσωπείο στον εαυτό μας το οποίο αρνούμεθα να εγκαταλείψουμε. Καρνάβαλος διαρκείας.


ΤΑΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ
ΒΕΡΟΝΑΛ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ, 2015, ΣΕΛ. 168, ΤΙΜΗ 12,20 ΕΥΡΩ




Αποστολή με E-mail Εκτύπωση


 


 

 

 


Πελοπόννησος
 
 

 



Τελευταία [14:29:25]