Κυριακή 17 Δεκεμβρίου 10:06      4°-13° Πάτρα
ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Το Αναμμα του Ρόδου

Το Αναμμα του Ρόδου



Γράφαμε από αυτή τη στήλη για τον Ουμπέρτο Εκο και το τελευταίο του βιβλίο, ανύποπτοι ότι θα ήταν το τελευταίο πράγματι.
Δεν είμαστε, φυσικά, σε θέση να ξέρουμε σε εκείνη τη φάση για την κατάσταση της υγείας του. Σου έδινε αυτός ο άνθρωπος την εντύπωση ότι θα έμενε αθάνατος, νευρώδης, ανήσυχος και περιεκτικός. Σαν μια αενάως τροφοδοτούμενη βιβλιοθήκη. Αλλωστε, ο Εκο ήταν βιβλιοθήκη. Διαβάζαμε ότι στην κατοχή του είχε 45.000 βιβλία. Δεν ξέρουμε πόσα είχε διαβάσει. Διαπίστωνες όμως ότι συγκρατούσε τα πάντα. Ηταν ζήτημα επαγγελματικής τεχνικής ή ευρυχωρίας εγκεφάλου; Η ευρυχωρία αυτή ήταν που τον έσπρωξε στην "Σημειωτική", ή η επιστήμη που τον προπόνησε στην ικανότητα της απομνημόνευσης και της ανάκλησης; Αυτό ας το απαντήσουν οι ειδικοί. Σε εμάς μένει το δέος. Πολλές φορές είναι πιο χρήσιμο το δέος από την εξήγηση.
Ο Εκο έγινε διάσημος χάρη στο Ονομα του Ρόδου. Το βιβλίο ή την ταινία; Αν δεν είχε επιστρατευθεί ο Σον Κόνερι να υποδυθεί τον Γουλιέλμο των Μπάσκερβιλ, όνομα που παρέπεμπε σατιρικά, χαριτωμένα και αναδρομικά στον Κόναν Ντόιλ, τον Σέρλοκ Χολμς και το "Σκυλί των Μπάσκερβιλ", θα είχε εκτιναχθεί η αναγνωρισιμότητα του συγγραφέα;
Η αλήθεια είναι ότι το βιβλίο γράφτηκε σε μια εποχή όπου ο κόσμος διψούσε για μια "άλλη λογοτεχνία". Ο ίδιος ο Εκο, βέβαια, ήταν μεν λογοτέχνης με την τυπική έννοια, αλλά όχι μυθιστοριογράφος της κλασικής σχολής. Ακριβέστερο ήταν ότι παρίστανε τον μυθιστοριογράφο, όπως, έναν αιώνα πίσω, τον παρίστανε και ο Ροϊδης. Η "Πάπισσα Ιωάννα" αφορμή ήταν για σκέψεις, παράθεση γνώσεων και επίδειξη ύφους, παρά μυθιστόρημα με σεβασμό στους κανόνες. Τι θα πει κανόνες; Ο "Δον Κιχώτης", που θεμελίωσε το μυθιστόρημα, ακολουθεί μόνο τον κανόνα του τρελοκεφαλιού του Θερβάντες.
Αυτή η δίψα για την "άλλη λογοτεχνία", 20 χρόνια αργότερα, έκανε εκφυλιστική στροφή, προς ιστορίες τύπου "Κώδικας Ντα Βίντσι": Από τη νουβέλα που ιντριγκάρει, βρεθήκαμε στη νουφέλα που αναστατώνει και "αποκαλύπτει". Ας αποκαλύπτει και φούμαρο, αρκεί να αποκαλύπτει. Οπως το σημερινό διαδίκτυο.
Ο Εκο είχε ένα κόλλημα με τον Τύπο. Πλείστα άρθρα και βιβλία του είχαν σαν αντικείμενο την τεχνική και τα ήθη της ειδησεογραφίας, όπως άλλωστε το πρόσφατο, κύκνειο άσμα του εν τέλει, το "Φύλλο Μηδέν". Θρυλική έχει μείνει η περιπαικτική του φράση "Τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις". Ξεκομμένη από το κείμενο για το οποίο είχε γραφεί, η αποφθεγματική αυτή γενίκευση, προσλάμβανε περιεχόμενο "αντιΜεντιακό", για όσους διατείνονται ότι οι δημοσιογράφοι κατασκευάζουν τα θέματα ή τα φουσκώνουν, για να τα εμπορευτούν, κάτι που δεν θα γίνει τον Αύγουστο, γιατί τα ΜΜΕ όπως και τα αστικά κέντρα υπολειτουργούν και οι αφορμές που τους δίνονται είναι λίγες.
Οσοι δουλεύουμε στον Τύπο ξέρουμε ότι η παρατήρηση αυτή είναι σφαλερή. Τον Αύγουστο υπάρχουν ειδήσεις. Υπάρχει όμως και ένα ιδιότυπο σχόλασμα του κοινωνικού ενδιαφέροντος για την πραγματικότητα και την επικαιρότητα. Αυτό ανακλά στον τρόπο που προσλαμβάνουμε τις εφημερίδες. Σαν να απευθύνονται σε κάποιο Πουθενά, σαν να εκδίδονται στην έρημο. Δεν σε αφορούν, γιατί είσαι εκτός σαρκίου. Για να υπάρχουν ειδήσεις, πρέπει να υπάρχει εκείνος στον οποίο απευθύνονται. Οταν υπήρχε το Χάος και Εγένετο Φως, αυτό ήταν μια τρομακτική συμπαντική εξέλιξη, αλλά δεν ήταν είδηση. Η είδηση, προϋποθέτει τον φορέα της γνώσης- είδηση, από τον αόριστο β' του οίδα, γνωρίζω, μαθαίνω- και εκείνος δεν υπήρχε. Μόνο ο θεός υπήρχε, αλλά μάλλον τα' ξερε.
Ο Εκο παρήγαγε φως εκ φωτός αλλά και εκ του σκότους. Φώτιζε την ιστορία, τη σκέψη, την τέχνη, τις πολιτισμικές διαδρομές, από μια σκοπιά που είχε ανάγκη το πνεύμα και η κοινωνία. Δεν ήταν αιρετικός. Ηταν ακριβής και επιστημονικός. Ηταν καταρτισμένος και επίμονος. Η φαντασία του αποσκοπούσε σε καταγγελία της φαντασίας, όπως στο "Μπαουντολίνο", σαν γενέτειρας μύθων και θρύλων. Προσλάμβανε τη γνώση αδιαμεσολάβητα και την επεξεργαζόταν συνδυαστικά. Πίνοντας το κρασί του με τη βουλιμία που καταβρόχθιζε παραγράφους.
Πώς εύρισκε χρόνο; Περιφρονούσε την ανούσια επικοινωνία. Σε ένα κείμενό του είχε εξομολογηθεί ότι δεν έδινε σημασία στα μηνήματά του- φαξ ήταν τότε- και δεν φιλοτιμείτο να απαντά σε όσους διεκδικούσαν τον χρόνο και την προσοχή του σε βάρος των προτεραιοτήτων του.
Στις "Κεραίες της Εποχής" μας, ο Ανταίος Χρυσοστομίδης περιγράφει την κυρία Εκο να κρύβει από τον άνδρα της τα ποτά, αλλά εκείνος να τα ανακαλύπτει. Και να αγορεύει χειμαρρωδώς, ενίοτε και κακότροπα. Είχε πολλά διαβάσει. Αρα είχε πολλά να πει. Τι νόημα έχει το ένα, χωρίς το άλλο;
Το μυστήριο στο "Ονομα του Ρόδου" έγκειται στο ότι οι μοναστηριακές αρχές θέλουν να κρατήσουν στην αφάνεια ένα από τα κείμενα του Αριστοτέλη. Το "Περί Κωμωδίας". Ο Εκο μιλά για μια θρησκευτική αντίληψη που εχθρεύεται τη χαρά του ανθρώπου, γιατί η χαρά, το γέλιο, το σκώμμα, είναι προϊόντα ανησυχίας και εργαλεία διολίσθησης προς την αναρχική, ανατρεπτική αμφιβολία. Η Τάξη των Πραγμάτων δεν πρέπει να τα επιτρέπει αυτά. Δεν ξέρουμε αν ο Αριστοτέλης ήταν ο άνθρωπος που μπορούσε να σε κάνει να γελάσεις, ο Εκο όμως μιλούσε για την προαιώνια ροπή στην ελευθερία και την αμφισβήτηση των αυθεντιών. Ηταν και ο ίδιος αυθεντία. Αστειευόταν με τον εαυτό του, αλλά δεν πρέπει να τον αμφισβητούσε και πολύ.




Αποστολή με E-mail Εκτύπωση


 


 

 

 


Πελοπόννησος
 
 

 



Τελευταία [10:06:27]