Δευτέρα 11 Δεκεμβρίου 21:06      4°-14° Πάτρα
ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Αυγουστιάτικα φιλοσοφήματα

Αυγουστιάτικα φιλοσοφήματα



Πίνοντας τσικουδιά στο Ηράκλειο χάζευα, εκστασιασμένος σαν μικρό παιδί, την ανά πεντάλεπτο απογείωση των αεροπλάνων και θυμήθηκα τον Σοφοκλή∙ «πολλά τα δεινά // κι ουδέν ανθρώπου δεινότερον πέλει». Είναι, όμως, Αύγουστος και δεν μπορεί παρά να γυρίσω 70 χρόνια πίσω, στη Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι. 200 χιλιάδες νεκροί από τη ρίψη ατομικής βόμβας στις 6 και στις 9 Αυγούστου 1945 αντίστοιχα. Κι αυτό για επίδειξη ισχύος της Αμερικής έναντι της Σοβιετικής Ενωσης. Η ανθρώπινη κτηνωδία ξεπέρασε και την πιο αρρωστημένη φαντασία.
Από τη μία, λοιπόν, ο θαυμασμός και από την άλλη ο αποτροπιασμός για τα επιστημονικά και τεχνολογικά επιτεύγματα. Ως εκ τούτου, εύλογα διερωτάται κανείς∙ υπάρχει καλή και κακή γνώση; Ποια η σχέση επιστήμης και ηθικής; Πρέπει να έχουν ηθικούς φραγμούς οι επιστήμονες; Δύσκολες οι απαντήσεις, καθώς και η ίδια η επιστημονική κοινότητα είναι διχασμένη. Ταπεινά, λοιπόν, θα περιοριστώ σε κάποιες επισημάνσεις- διαπιστώσεις.
Κατ΄αρχάς, η επιστήμη αυτή καθαυτή είναι έννοια απρόσωπη και ταυτίζεται με την αντικειμενική αλήθεια (γνώση) και αποκτάται μέσω του νου, της παρατήρησης, της επαλήθευσης δια του πειράματος ( στην περίπτωση των θετικών επιστημών). Φαντάζει, επομένως, αφελές το ερώτημα για τη σύνδεσή της ή μη με την ηθική. Εξάλλου τίποτα δεν μπορεί να σταθεί εμπόδιο στην κατάκτηση όλο και περισσότερης γνώσης, αφού ο άνθρωπος «φύσει ορέγεται του ειδέναι». Κι όμως, ο νομπελίστας βιολόγος Ζακ Μονό τονίζει πως η αντικειμενικότητα της αλήθειας αποτελεί από μόνη της μια ηθική επιταγή, αυτό που ονόμασε «ηθική της γνώσης».
Σε ό,τι αφορά, τώρα, στους επιστήμονες η απάντηση φαντάζει πιο εύκολη. Ας γυρίσουμε στον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο∙ φυσικοί επιστήμονες ανακάλυψαν την κβαντομηχανική και νομπελίστες (!) συνάδελφοι τους κατασκεύασαν την ατομική βόμβα, υπακούοντας σε άνωθεν εντολές. Στο αντίπαλο στρατόπεδο, ναζί φυσικοί επιστήμονες και βιολόγοι χρησιμοποίησαν στη Γερμανία αιχμαλώτους πολέμου ως πειραματόζωα, ώστε να τους μετατρέψουν σε άβουλα όντα, πειθήνια στον Χίτλερ και τους αξιωματικούς του. Επιπρόσθετα, είναι ορατός ο κίνδυνος για την δημιουργία « χιμαιρικών» όντων.
Και παραπέρα, οι κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες αξιοποιούνται για αποτελεσματικότερη προπαγάνδα, εξυπηρετώντας πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα. Επιγραμματικά και καταληκτικά, ο Αγγελος Τερζάκης συνόψισε αυτές τις ανησυχίες σ' ένα ρητορικό ερώτημα ∙ «το ότι σε πολύ κοντινό μέλλον δεν θα είναι η Φύση που θα προσδιορίζει τον άνθρωπο αλλά ο άνθρωπος τον άνθρωπο, αυτό θα πρέπει να θεωρηθεί αισιόδοξο ή όχι;».
Θα ήμασταν, όμως, πολύ άδικοι αν σταματούσαμε εδώ. Οι πυρηνικοί αντιδραστήρες έφεραν την ατομική βόμβα, οδήγησαν όμως και στην πυρηνική ιατρική και στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, με ό,τι αυτά συνεπάγονται. Η τρομακτική εξέλιξη της Βιολογίας, της Γενετικής και της Ανατομίας οδήγησαν μεν στην Ντόλι, έχουν όμως οδηγήσει και στην αποκωδικοποίηση του DNA, με εκπληκτικά επιτεύγματα στην πρόληψη αλλά και την αντιμετώπιση πολλών ασθενειών. Τα ευεργετήματα της επιστημονοτεχνικής προόδου δεν έχουν τελειωμό. Και πίσω απ' όλα αυτά βρίσκονται άνθρωποι - επιστήμονες.
Στο διά ταύτα. Το επιστημονικό έργο, η έρευνα και οι εφαρμογές της επιστήμης είναι ανθρώπινες δραστηριότητες και ως εκ τούτου δεν μπορεί να είναι ηθικά ουδέτερες. «Πάσα επιστήμη χωριζομένη δικαιοσύνης και της άλλης αρετής πανουργία, ου σοφία φαίνεται» επισήμανε πριν 2.500 χιλιάδες χρόνια ο Πλάτωνας. Πιο πρόσφατα ο Αϊνστάιν διατείνεται∙ «η επιστήμη χωρίς θρησκεία είναι κουτσή». Τι μπορεί και τί πρέπει να γίνει;
Οι ασχολούμενοι με τις θετικές επιστήμες να μην ξεχνούν ποτέ ότι η επιστήμη οφείλει να είναι ανθρωποκεντρική και πάνω απ' όλα ότι έχουν κοινωνική αποστολή. Οφείλουν, επίσης, να γνωστοποιούν τις όποιες ανακαλύψεις και τις τυχόν επικίνδυνες εφαρμογές τους. Ας μην ξεχνούν μαζί με μας τον Αϊνστάιν∙
«όλη η περιβόητη τεχνολογική μας πρόοδος -ο ίδιος ο πολιτισμός μας- είναι σαν ένα τσεκούρι στα χέρια ενός ψυχοπαθούς». Από την άλλη, είναι επιτακτική ανάγκη να στραφούμε και στις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες.
Η σύγχρονη Φυσική και άλλες επιστήμες απέδειξαν την ασημαντότητά μας μέσα στο σύμπαν. Δεν είμαστε το κέντρο του σύμπαντος∙ ας αφήσουμε κατά μέρος την έπαρση και το μίσος και ας στραφούμε -με τη βοήθειά τους- στα ευγενή και τα ωραία για να ομορφύνουμε τη σύντομη ζωή μας.




Αποστολή με E-mail Εκτύπωση


 


 

 

 


Πελοπόννησος
 
 

 



Τελευταία [21:06:31]