Δευτέρα 11 Δεκεμβρίου 22:48      4°-14° Πάτρα
ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Δημοσθένης Παπαμάρκος: Μια δυνατή λογοτεχνική φωνή

Δημοσθένης Παπαμάρκος: Μια δυνατή λογοτεχνική φωνή



Συνέντευξη στην Κρίστυ Κουνινιώτη
Στην πρόσφατη απονομή των Λογοτεχνικών Βραβείων του «Αναγνώστη», απέσπασε το βραβείο διηγήματος για το «Γκιακ» του (εκδ. «Αντίποδες»). Ενα διαμαντάκι που όταν το διαβάσεις χαράζεται βαθιά στη μνήμη σου και θες -οπωσδήποτε- να το συστήσεις και σ' άλλους. Για να βουτήξουν στην ατόφια λογοτεχνία, που υπογράφει ο Δημοσθένης Παπαμάρκος.
Εννέα ιστορίες περιλαμβάνει το «Γκιακ», με ήρωες πολεμιστές στη μικρασιατική εκστρατεία. Τι έθελξε τον δημιουργό του σε αυτή την ιστορική περίοδο και ποιος ο αρχικός σπόρος, τον ρωτάμε.
«Η αφορμή να γεννηθεί η ιδέα για το ''Γκιακ'' ήταν ένα ταξίδι στη Μικρά Ασία. Οι αφηγήσεις ανθρώπων από το χωριό μου που είχαν γνωρίσει τη Μικρά Ασία, σε μια εποχή και συνθήκες πολύ διαφορετικές από το παρόν του δικού μου ταξιδιού, με συνόδευαν καθ' όλη τη διάρκειά του, και μου δημιούργησαν την ανάγκη να συνδιαλεχθώ μαζί τους. Κάπως έτσι βρέθηκα να γράφω το πρώτο διήγημα, και ο χρόνος και τόπος της δράσης δεν θα μπορούσαν να είναι άλλοι από αυτούς που ορίζονταν από τη μικρασιατική εκστρατεία. Οχι, μόνο επειδή αυτή υπήρξε η αφορμή, αλλά κυρίως επειδή η συγκεκριμένη περίοδος έχει έναν μεταιχμιακό και οριακό χαρακτήρα, όπως και οι ήρωες των συγκεκριμένων διηγημάτων. Με αυτόν τον τρόπο ήθελα να δημιουργήσω ένα αφηγηματικό σύνολο όπου το έξω αντανακλά το μέσα, και αντίστροφα» απαντά.
Εντύπωση προκαλεί η γλώσσα των διηγημάτων του. Οπως αναφέρει, τα διηγήματά του «είναι γραμμένα στη λαϊκή γλώσσα των αγροτικών κοινοτήτων της Λοκρίδας. Η χρήση της αρβανίτικης γίνεται περιστασιακά, όπου το επιτάσσει ο ρυθμός και η ατμόσφαιρα της αφήγησης». Ενώ για την επιλογή της συγκεκριμένης γλώσσας εξηγεί ότι «ήταν απόλυτα συνειδητή, κι έχει να κάνει με το ότι κάθε γλώσσα και η χρήση της εκτός από αισθητική θέση, συνιστά παράλληλα κι ένα ολόκληρο σύστημα αντίληψης. Οι ήρωες του «Γκιακ», άνθρωποι μιας άλλης εποχής και παιδείας, δεν θα μπορούσαν να μιλούν στον αναγνώστη παρά μόνο σε αυτή τη γλώσσα, γιατί αυτό είναι το φίλτρο μέσα από το οποίο αποκτούν την εμπειρία του γύρω τους κόσμου».
Η «Παραλογή», ένα εκ των διηγημάτων, όπου ο Χάρος ανταμώνει με τη μαυροντυμένη χήρα, είναι έμμετρη. Τον δυσκόλεψε, άραγε;
«Δεν θέλω να ακουστεί σαν κομπασμός, η αλήθεια όμως είναι ότι η συγγραφή της ''Παραλογής'' δεν με δυσκόλεψε καθόλου. H σχέση μου με τον δεκαπεντασύλλαβο και τη μετρική του είναι τόσο βαθιά βιωματική, που είναι για μένα σχεδόν σαν να γράφω πεζό» διευκρινίζει.
Κάθε κεντρικός χαρακτήρας αφηγείται τα όσα βίωσε (πόλεμο αλλά και απογοητευτική επιστροφή) σε κάποιον συνομιλητή. Στην ερώτηση αν θέλησε να μοιάζει κάθε αφήγηση μ' ένα είδος εξομολόγησης σε ανθρώπου αφτί, ο Δημοσθένης Παπαμάρκος απαντά: «Είναι τέτοια η φύση των ιστοριών και του περιεχομένου τους, που θεώρησα ότι αυτή η αμεσότητα που προσφέρει η σχεδόν εξομολογητική αφήγησή τους ήταν το ενδεδειγμένο όχημα για τη δημιουργία της όσο το δυνατόν πειστικότερης ψευδαίσθησης μιας αδιαμεσολάβητης σχέσης μεταξύ συγγραφέα και αναγνώστη».
«Εχασα την πίστη μ' κείθε πέρα […]. Εκαμα κι είδα πράματα και κατάλαβα ότι οι χειρότεροι δαιμόνοι είναι οι άνθρωποι» ομολογεί ένας στρατιώτης. Κι όταν επισημαίνουμε στον συγγραφέα ότι προφανώς δεν φοβήθηκε να σκίσει το περιτύλιγμα της ωραιοποίησης των γεγονότων, είναι κατηγορηματικός: «Οταν γράφουμε λογοτεχνία, πρώτιστο μέλημα πρέπει να είναι ο μύθος της αφήγησης και όχι των σκοπιμοτήτων της πραγματικότητας. Από αυτήν την άποψη, η ανατροπή της επικρατούσας πρόσληψης των γεγονότων της συγκεκριμένης εποχής δεν μπήκε καν στο πεδίο των προβληματισμών μου ως στόχος. Αντιθέτως, αυτό που με απασχολούσε ήταν η αποτύπωση της αλήθειας των ηρώων και του βιώματός τους, και άρα εκτός από ανήθικη, μία πολιτική ''στρογγυλέματος'' θα έπληττε και την όποια λογοτεχνικότητα των κειμένων».


Ταλέντο, άσκηση και εξάσκηση
Στο «Γυάλινο μάτι» θίγετε το θέμα της ομοφυλοφιλίας. Ακόμα ένα ευαίσθητο ζήτημα…
Οι χαρακτήρες στα διηγήματα του «Γκιακ» είναι όλοι άντρες και σε πολλά από αυτά εξερευνώνται πτυχές του αισθήματος της συντροφικότητας που αναπτύσσεται μεταξύ ανδρών. Μοιραία, λοιπόν, και δεδομένης της φύσης των ιστοριών μου, η ομοφυλοφιλία δεν θα μπορούσε να απουσιάζει από τη θεματική μου. Οπως ένας ήρωάς μου ερωτεύεται μια γυναίκα, έτσι ένας άλλος ερωτεύεται έναν άντρα, συμπολεμιστή του. Δεν βρίσκω κάτι το συνταρακτικό σε αυτό. Είναι μία σχέση που εγγράφεται στον κύκλο των ανδρικών σχέσεων. Ποιος ο λόγος να μην αποτυπώσουμε αυτήν την πτυχή; Ισα-ίσα, νομίζω ότι, λόγω της φύσης των ιστοριών του, το «Γκιακ» θα ήταν ατελές αν έλειπε αυτή η ιστορία. Οταν κάνεις μία αφηγηματική επιλογή, θεματικά αλλά και αισθητικά, οφείλεις να τη στηρίξεις, ούτως ώστε η όποια πληρότητά της να μην πλήττεται λόγω κάποιας δικής σου παράλειψης. Με άλλα λόγια, δεν το θεωρώ καν ευαίσθητο θέμα που «τόλμησα» να θίξω. Οχι, είναι ένα θέμα σαν όλα τα άλλα.

Το «Γκιακ» κυκλοφορεί από τους «Αντίποδες». Πιστεύετε στη δύναμη των μικρών εκδόσεων;
Πιστεύω στη δύναμη σχημάτων ανθρώπων που ξέρουν καλά τη δουλειά τους, την αγαπούν και την κάνουν με σεβασμό και συνέπεια. Οι «Αντίποδες», πέραν όλων, είναι κυρίως αυτό.
Το πρώτο σας βιβλίο εκδόθηκε στα δεκαπέντε σας(!) Συγγραφέας γεννιέσαι ή γίνεσαι;
Πολύ φοβάμαι ότι είναι εύκολο απαντώντας κανείς σε αυτήν την ερώτηση να παρεκκλίνει σε μία κουβέντα που άπτεται του μεταφυσικού, της φύσης του ταλέντου, κ.λπ. Για να απαντήσω, λοιπόν, όσο το δυνατόν συνοπτικότερα, νομίζω πως ισχύουν και τα δύο. Δηλαδή όσο απαραίτητο είναι το ταλέντο -όπως κι αν αυτό ορίζεται-, άλλο τόσο απαραίτητη είναι η άσκηση κι η εξάσκησή του. Είναι κάτι σαν τους αθλητές. Μπορεί κάποιος να έχει τη σωματοδομή και τα πνευματικά χαρακτηριστικά που απαιτούνται για να γίνει αθλητής, αλλά πρώτα απ' όλα πρέπει να μάθει την ύπαρξη του αθλήματος, κι έπειτα να το μελετήσει και να προπονηθεί σε αυτό.

Ανήκετε σε μια γενιά που πάνω στο δημιουργικό της φόρτε βλέπει ελάχιστες ευκαιρίες. Παλεύεται αυτό;
Πιστεύω πως μεγαλύτερο έλλειμμα υπάρχει στη βούλησή μας, παρά στις ευκαιρίες που μας δίνονται. Δεν μπορούμε από τη μία να λέμε ότι είμαστε δυναμικοί και τι κρίμα που μας κόβουν τον αέρα, και από την άλλη όταν έρχεται η ώρα να αποδείξουμε αυτή τη δυναμική μας, αναλαμβάνοντας δράση κι αγωνιζόμενοι, να κάνουμε πίσω. Να συμφωνήσω πως υπάρχουν δυσκολίες, πολλές από αυτές τόσο αποθαρρυντικές που η ηττοπάθεια μπορεί να φαίνεται δικαιολογημένη. Στην τελική, όμως, υπάρχουν άνθρωποι που οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν έχουν να κάνουν με πράγματα από τα οποία εξαρτάται στην κυριολεξία η ζωή τους. Είναι ύβρις εμείς να γκρινιάζουμε για το παντεσπάνι μας.

Ποια τα επόμενα σχέδιά σας;
Αυτήν την περίοδο δουλεύω στη διασκευή του «Ερωτόκριτου» σε κόμικ μαζί με τους Γιάννη Ράγκο και Γιώργο Γούση, που είναι προγραμματισμένο να βγει το ερχόμενο φθινόπωρο.

ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΠΑΠΑΜΑΡΚΟΣ
ΓΚΙΑΚ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΝΤΙΠΟΔΕΣ, 2015, ΣΕΛ. 128, ΤΙΜΗ 9,20 ΕΥΡΩ




Αποστολή με E-mail Εκτύπωση


 


 

 

 


Πελοπόννησος
 
 

 



Τελευταία [22:48:07]